มุกดาหารเผยเสน่ห์บ้านโพนไฮ ชุมชนสีเขียวที่ป่าเป็น 'ตู้กับข้าว' ของคนท้องถิ่น

ชุมชนสีเขียวที่อนุรักษ์วิถีและทรัพยากรธรรมชาติ

บ้านโพนไฮ หมู่ที่ 3 ตำบลหนองแคน อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร ถูกนำเสนอในรายการโทรทัศน์ช่วงเยี่ยมเยือนชุมชนประจำสัปดาห์ โดย เอ-ไชยา มิตรชัย และ แป้ง-ศรันฉัตร์ ผู้ดำเนินรายการ พาผู้ชมสัมผัสวิถีชีวิตของชาวไทยโส้ (ไทบรู) ทั้งวัฒนธรรม ขนบประเพณี และการดูแลทรัพยากรธรรมชาติร่วมกันจนได้รับรางวัลลูกโลกสีเขียว ครั้งที่ 24 ประเภทชุมชน

ป่าชุมชนแหล่งอาหารและรายได้

หนึ่งในจุดเด่นของบ้านโพนไฮคือการจัดการป่าชุมชนที่ชาวบ้านร่วมกันดูแลสืบทอดมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ผืนป่าดังกล่าวถูกยกให้เป็นแหล่งอาหารและวัตถุดิบ ซึ่งผู้สื่อข่าวได้รายงานพื้นที่ป่าอนุรักษ์ของชุมชนมีขนาด408 ไร่ 3 งาน 60 ตารางวา และมีการจัดการเพื่อให้ชุมชนได้ใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน

“ตู้กับข้าวของชุมชน”

คำเปรียบเปรยดังกล่าวสะท้อนถึงบทบาทของป่าในฐานะแหล่งวัตถุดิบตามฤดูกาล ทั้งผักหวานป่า เห็ด และหน่อไม้ ซึ่งชาวบ้านสามารถเก็บมาใช้ปรุงอาหารเพื่อบริโภคในครอบครัวหรือจำหน่ายเป็นรายได้เสริมได้

วัฒนธรรมและการสืบทอดภูมิปัญญา

การต้อนรับผู้มาเยือนที่วัดโพนไฮพัฒนาราม แสดงรำต้อนรับพร้อมเครื่องแต่งกายผ้าพื้นเมืองสีน้ำเงิน และบทเพลงชุมชนชื่อ “มาเด้อโพนไฮ” เป็นส่วนหนึ่งของการรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชน นอกจากนี้ยังมีการแสดงรำโส้ทั่งบั้งหรือโซ่ทั่งบั้ง ซึ่งเป็นศิลปะการแสดงและพิธีกรรมดั้งเดิมของชาวไทโส้ ที่ชุมชนยังร่วมกันอนุรักษ์และถ่ายทอดให้คนรุ่นหลัง

กิจกรรมที่ผู้มาเยือนได้สัมผัส

• เรียนรู้ภาษาและเรื่องราวของกลุ่มชาติพันธุ์ไทโส้จากตัวแทนชุมชน
• นั่งรถอีแต๋นชมความอุดมสมบูรณ์ของป่าชุมชน
• ลงมือเก็บผักหวานป่า เห็ด และหน่อไม้ เพื่อทดลองปรุงอาหารพื้นบ้าน
• ชมฝายทดน้ำและสถานที่ทางธรรมชาติ เช่น ภูถ้ำพระ
• ชมการแสดงรำและพิธีกรรมท้องถิ่นที่วัดและลานชุมชน

เมนูพื้นบ้านที่นำเสนอได้แก่ แกงผักหวาน, น้ำพริกเห็ด และ แกงหน่อไม้ ซึ่งแม้จะปรุงอย่างเรียบง่าย แต่สะท้อนรสชาติและวัตถุดิบตามฤดูกาลจากผืนป่า

ช่องทางติดตามและความหมายต่อการท่องเที่ยวท้องถิ่น

การนำเสนอชุมชนผ่านรายการโทรทัศน์ช่วยสร้างความรับรู้ต่อแหล่งเรียนรู้และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของมุกดาหาร โดยรายการได้เชิญชวนให้ประชาชนติดตามการเดินทางของ เอ-แป้ง ในรายการ “มิตรรักทั่วไทย” วันอาทิตย์ที่ 23 สิงหาคม เวลา 13.00 น. ทาง ช่อง 7HD กด 35 และถ่ายทอดสดออนไลน์ผ่าน BUGABOO.TV

สำหรับมุกดาหาร การเผยแพร่เรื่องราวเช่นนี้มีความหมายทั้งในด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ การส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น และการเปิดโอกาสให้ชุมชนได้รับรายได้จากการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ทั้งนี้ การพัฒนาท่องเที่ยวควรให้ความสำคัญกับการรักษาสมดุลระหว่างการเปิดรับผู้มาเยือนและการคงไว้ซึ่งวิถีชีวิตของคนในชุมชน