บ้านโพนไฮ มุกดาหาร ชุมชนสีเขียวไทโส้ เสน่ห์อาหารจาก “ตู้กับข้าวของชุมชน”

บ้านโพนไฮ หมู่ที่ 3 ตำบลหนองแคน อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร กำลังเป็นพื้นที่ตัวอย่างของการอนุรักษ์ป่าและการรักษาวัฒนธรรมชุมชน หลังได้รับการยกย่องเป็น ชุมชนสีเขียว ในเวทีลูกโลกสีเขียว ครั้งที่ 24 ชาวบ้านร่วมกันดูแลทรัพยากรและสืบทอดประเพณีจากบรรพชน ทำให้พื้นที่แห่งนี้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ที่น่าสนใจทั้งสำหรับผู้มาเยือนและนักท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

เปิดบ้านต้อนรับด้วยวัฒนธรรมและการแสดง

เมื่อเข้าสู่ชุมชน นักท่องเที่ยวจะได้รับการต้อนรับอย่างอบอุ่นจากแม่ ๆ ในชุมชนที่สวมใส่ผ้าพื้นเมืองสีน้ำเงิน พร้อมการแสดงรำรับและบทเพลงประจำชุมชนที่จัดขึ้น ณ วัดโพนไฮพัฒนาราม อันเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมของหมู่บ้าน การสาธิตการรำและการแสดงพิธีกรรมโบราณของชาวไทโส้ช่วยสะท้อนอัตลักษณ์และการร่วมแรงร่วมใจกันของคนในชุมชน

ป่าชุมชน: ตู้กับข้าวที่ยั่งยืน

หนึ่งในจุดเด่นของบ้านโพนไฮคือพื้นที่ป่าชุมชนซึ่งชาวบ้านร่วมกันปลูกและดูแลมาตั้งแต่สมัยก่อน มีพื้นที่รวมกว่า 408 ไร่ 3 งาน 60 ตารางวา ป่าพื้นที่นี้ทำหน้าที่เสมือน “ตู้กับข้าวของชุมชน” เพราะเป็นแหล่งวัตถุดิบตามฤดูกาลที่ชาวบ้านสามารถเข้าไปเก็บมาใช้ประกอบอาหารหรือจำหน่ายสร้างรายได้

“ตู้กับข้าวของชุมชน”

นักเดินทางที่มาร่วมทริปจะได้ขึ้นรถอีแต๋นชมความอุดมสมบูรณ์ของป่า ลงมือเก็บผักหวานป่า เห็ด และหน่อไม้ ซึ่งเป็นวัตถุดิบท้องถิ่นก่อนนำไปประกอบเป็นเมนูพื้นบ้าน เช่น แกงผักหวาน น้ำพริกเห็ด และแกงหน่อไม้ รสชาติของอาหารที่ปรุงจากวัตถุดิบจากป่าถูกยกให้เป็นหนึ่งในเสน่ห์ของชุมชน

การอนุรักษ์และการสร้างรายได้

ชาวบ้านบ้านโพนไฮไม่เพียงเก็บวัตถุดิบเพื่อรับประทานภายในครอบครัว แต่ยังมีการขยายพันธุ์พืชบางชนิด เช่น ผักหวานป่า เพื่อนำไปจำหน่ายเป็นรายได้เสริม กระบวนการนี้สะท้อนการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืนและการบริหารจัดการร่วมกันของชุมชน

• พื้นที่ป่าชุมชน: 408 ไร่ 3 งาน 60 ตารางวา
• องค์ประกอบวัฒนธรรม: งานรำประจำชุมชนและพิธีกรรมไทโส้
• วิถีเศรษฐกิจ: เก็บวัตถุดิบตามฤดูกาลและจำหน่ายเป็นรายได้

เส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่เชื่อมรากเหง้า

นอกจากการชิมอาหารพื้นบ้านและการเยี่ยมชมป่าแล้ว ผู้มาเยือนยังได้เรียนรู้ภาษาและสำเนียงท้องถิ่นจากชาวบ้าน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการสืบทอดอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ไทโส้ (บรู) การอนุรักษ์การแสดงประจำชุมชน เช่น การรำโส้ทั่งบั้ง (โซ่ทั่งบั้ง) ที่ภูถ้ำพระ เป็นตัวอย่างของความตั้งใจในการส่งต่อองค์ความรู้และพิธีกรรมให้แก่คนรุ่นหลัง

รายการนำเสนอและช่องทางการรับชม

การเดินทางและวิถีชีวิตของชาวบ้านโพนไฮได้รับการนำเสนอผ่านรายการโทรทัศน์ ซึ่งเป็นช่องทางหนึ่งที่ช่วยเผยแพร่เรื่องราวและเชิญชวนผู้สนใจให้มาศึกษาเรียนรู้โดยตรงจากชุมชน ตารางข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับการนำเสนอและกิจกรรมสำคัญของชุมชนมีดังนี้

การเดินทางสู่ชุมชนเช่นนี้ไม่เพียงให้ประสบการณ์ด้านการท่องเที่ยว แต่ยังเป็นช่องทางในการสนับสนุนเศรษฐกิจฐานราก การอนุรักษ์ทรัพยากร และการรักษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่น ผู้สนใจสามารถติดตามการนำเสนอเรื่องราวและโอกาสการเยี่ยมชมผ่านสื่อโทรทัศน์และช่องทางออนไลน์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อนัดหมายหรือวางแผนการเดินทางร่วมกับชุมชนอย่างเหมาะสมและเคารพวิถีท้องถิ่น

บ้านโพนไฮจึงเป็นตัวอย่างของการประสานงานระหว่างการอนุรักษ์ธรรมชาติและการสืบทอดวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งเปิดรับผู้มาเยือนด้วยความเป็นมิตรและความตั้งใจในการรักษาทรัพยากรร่วมกัน เพื่อให้ความรู้และประสบการณ์เหล่านี้คงอยู่ต่อไปสำหรับคนรุ่นหลัง