Het vertrouwen van het publiek in wetenschap is sinds 2018 gedaald, blijkt uit de Wellcome Global Monitor 2026, een omvangrijke internationale peiling onder meer dan 140.000 mensen in 140 landen. Volgens de vergelijkende analyse van enquêtes uit 2018, 2020, 2025 en 2026 ligt het aandeel mensen dat ten minste "enig vertrouwen" in wetenschap heeft nu lager dan vóór de coronapandemie.
Belangrijkste cijfers
Uit de gepresenteerde resultaten blijkt het volgende:
- 77% van de respondenten gaf in 2018 aan minstens enig vertrouwen te hebben in de wetenschap; in 2025 was dat gedaald naar 72%.
- Tijdens de Covid-19-pandemie, in 2020, lag dat percentage juist hoger, op 80%.
- Het aandeel mensen dat "weinig" of "geen vertrouwen" in wetenschap rapporteert steeg van 13% in 2018 en 2020 naar 19% in 2025.
- Het aandeel dat aangaf "veel vertrouwen" in wetenschappers te hebben, daalde tot 32% in het meest recente jaar, tegenover 34% in 2018 en 43% in 2020.
| Jaar | Minstens enig vertrouwen | Weinig of geen vertrouwen | Veel vertrouwen in wetenschappers |
|---|---|---|---|
| 2018 | 77% | 13% | 34% |
| 2020 | 80% | 13% | 43% |
| 2025 | 72% | 19% | 32% |
Uitspraak en interpretatie
“Er is geen sprake van een crisis of een totale ineenstorting… Er is een stevige basis van vertrouwen. Maar er zijn ook verschuivingen en onder de oppervlakte schuilt kwetsbaarheid.”
Deze constatering is afkomstig van Mark Henderson, uitvoerend directeur Bedrijfszaken bij Wellcome, bij de presentatie van de monitor op de World Health Summit in Berlijn. De analyse benadrukt dat de daling in cijfers niet uniform is, maar sterk samenhangt met persoonlijke omstandigheden en ervaringen.
Wie zijn het meest terughoudend?
De studie toont duidelijke verschillen binnen groepen. Mensen die financieel krap zitten, hebben gemiddeld minder vertrouwen in wetenschap. Daartegenover staat dat respondenten die wel vertrouwen hebben in hun plaatselijke ziekenhuizen en gezondheidscentra duidelijk positiever zijn over wetenschap: binnen die groep stijgt het aandeel met algemeen vertrouwen naar 43%. Ook levenservaring speelt mee: van degenen die zichzelf als comfortabel beschrijven, geeft 39% aan veel vertrouwen te hebben in wetenschap, tegenover 20% van mensen die aangeven niet comfortabel te leven.
Analisten in het rapport wijzen op een groeiende kloof tussen wat mensen van wetenschap verwachten—zoals oplossingen voor maatschappelijke problemen—en wat zij concreet zelf ervaren aan voordeel van wetenschappelijke ontwikkelingen. Die kloof vergroot volgens de onderzoekers de kwetsbaarheid van het publieke vertrouwen.
Gevolgen voor beleid en communicatie
De daling van vertrouwen heeft praktische implicaties. Wanneer een deel van de bevolking twijfelt aan wetenschappelijke instituties of aan individuele wetenschappers, kan dat effect hebben op de acceptatie van volksgezondheidsmaatregelen, technologische toepassingen en onderzoeksagenda’s. De Wellcome-analyse suggereert dat beleidsmakers en wetenschappelijke instellingen meer aandacht moeten besteden aan hoe onderzoeksresultaten en gezondheidsvoordelen lokaal en zichtbaar worden gemaakt, en aan het herstellen van vertrouwen onder economisch kwetsbare groepen.
Voor Nederland betekenen de bevindingen dat nationale wetenschapscommunicatie en gezondheidszorginstellingen aandacht moeten blijven besteden aan toegankelijkheid en zichtbare meerwaarde voor alle groepen in de samenleving. Het rapport onderstreept tevens dat vertrouwen niet alleen een kwestie is van feitenoverdracht, maar van ervaring, betrokkenheid en vertrouwen in lokale zorgstructuren.
De Wellcome Global Monitor 2026 levert daarmee een brede, internationaal vergelijkbare basis voor wie beleid en communicatie rond wetenschap wil evalueren en aanscherpen. De data tonen aan dat er nog steeds een stevige basis van steun bestaat, maar dat er ook duidelijke signalen zijn om die basis te versterken en inclusiever te maken.
