Amerikaanse onderzoekers zetten haaien in als mobiele dataverzamelaars om beter te voorspellen hoe krachtig orkanen zullen worden. Wetenschappers van de universiteit van Delaware bevestigen sensoren op haaien die informatie doorgeven over elektrische geleidbaarheid van zeewater, een maat die samenhangt met temperatuur, diepte en zoutgehalte.
Waarom haaien nuttig zijn voor stormvoorspelling
De aandacht richt zich vooral op de temperatuur van de bovenste oceaanlaag — de zogenaamde gemengde laag — omdat die een directe rol speelt bij de voeding van tropische stormen. Hoe warmer die laag, hoe meer energie beschikbaar is voor orkanen, en hoe groter de kans op intensivering. De onderzoekers hopen dat gedragsonderzoek gecombineerd met sensormetingen een vollediger beeld oplevert van de condities die stormen beïnvloeden.
“Vooral de temperatuur van de bovenste oceaanlaag, ofwel de gemengde laag, interesseert ons. Die bepaalt de intensiteit van orkanen. Hoe warmer de gemengde laag, hoe heviger de orkaan. De bovenste oceaanlaag houdt de warmte vast die orkanen voedt.”
De keuze voor haaien is pragmatisch: ze komen veelvuldig voor, verspreiden zich over grote gebieden en zijn makkelijker te bestuderen dan sommige beschermde zeezoogdieren. Voor dit project selecteerden de onderzoekers soorten die regelmatig naar het oppervlak komen, omdat alleen dan data via de zenders kan worden doorgestuurd.
Welke soorten en hoe werkt het taggen
Voor het experiment bleken een aantal soorten geschikt vanwege hun gedrag en frequentie van oppervlaktebezoeken. De onderzoekers noemen onder meer:
- Kortvinmakreelhaaien
- Blauwe haaien
- Gladde hamerhaaien
- Jonge witte haaien
De zenders meten de elektrische geleidbaarheid en daarmee indirect temperatuur, zoutgehalte en soms diepte. Ze worden bevestigd aan de rugvin en zenden data alleen wanneer het dier het wateroppervlak bereikt, wanneer verbindingscondities aanwezig zijn.
| Aspect | Toelichting |
|---|---|
| Gemetende grootheden | Elektrische geleidbaarheid (gerelateerd aan temperatuur, zoutgehalte), diepte |
| Doel | Verbeteren van voorspellingen over orkaankracht |
| Geselecteerde soorten | Kortvinmakreelhaaien, blauwe haaien, gladde hamerhaaien, jonge witte haaien |
Dierenwelzijn en methodiek
Het aanbrengen van de zenders verloopt volgens de onderzoekers snel: vergeleken met een pitstop bij een autorace duurt het meestal minder dan vijf minuten. Deze procedure vindt plaats onder toezicht van een instantie voor dierenwelzijn en omvat medische controle van elk dier vóór vrijlating. Gestoord of gewond gedrag kan onderzoeksresultaten vervormen, reden waarom de toestand van de haai zorgvuldig wordt beoordeeld voordat hij terugkeert naar zee.
De bevestigingsmaterialen zijn zo gekozen dat ze na verloop van tijd corroderen en de zenders oplossen of loslaten, waardoor langdurige belasting van het dier wordt geminimaliseerd.
Betekenis en beperkingen
Het project laat zien hoe traditionele dierstudies kunnen worden gecombineerd met klimaat- en weermonitoring. De unieke bewegingen van haaien over grote afstanden kunnen gaten vullen in de bestaande observatiesystemen, met name buiten druk bevaren of moeilijk bereikbare gebieden. Tegelijkertijd zijn er grenzen: data wordt alleen doorgegeven wanneer de haai aan het oppervlak komt, en de methode is afhankelijk van de representativiteit van de geselecteerde soorten en van gedragsvariatie onder stress of letsel.
Als de aanpak zich bewijst, kan dat zowel de modellen voor orkaanintensivering verbeteren als bijdragen aan een betere inschatting van risico’s voor kustgebieden. Tegelijkertijd stelt het de onderzoeksgemeenschap voor vragen over schaalbaarheid, continuïteit van data en de ethiek rond het taggen van wilde dieren.
Het experiment van de universiteit van Delaware is een voorbeeld van innovatieve data-acquisitie: gebruikmaken van natuurlijke dragers om milieugegevens te verzamelen en zo het begrip van complexe weerprocessen te verdiepen.
