Emekli aylıklarına enflasyon farkının yanı sıra ilave ödeme yapılmasını öngören bir kanun teklifinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin bütçe görüşmelerinin tamamlanmasının ardından Meclis Başkanlığına sunulması planlanıyor. Henüz yasalaşmış bir düzenleme bulunmazken, yaklaşık 18 milyon emekliyi ilgilendiren çalışmada farklı ödeme modelleri üzerinde duruluyor.
Ek ödeme ve seyyanen zam seçenekleri
Kaynak Milliyet’in aktardığı bilgilere göre çalışmanın merkezinde, emeklilerin mevcut aylıklarına enflasyon farkının eklenmesi ve bunun yanında belirli kriterlere göre ilave destek sağlanması bulunuyor. Seçeneklerden biri, tüm emeklilere uygulanacak sabit tutarlı seyyanen zam. Bu modelde kişi başına yapılabilecek ek ödemenin 10 bin lira ile 15 bin lira arasında olması değerlendiriliyor.
Çalışmada yalnızca aylık tutarının değil, emeklinin hane gelirinin ve çalışıp çalışmadığının da dikkate alınabileceği belirtiliyor. Prim gün sayısının yanı sıra 60 ve 65 yaş ölçütleri üzerinden farklılaştırılmış destek modelleri de gündemde. Bu yaklaşım, ek ödemenin bütün emeklilere aynı biçimde verilmesi yerine, belirli gruplara daha yüksek veya ayrı bir destek sağlanmasını öngören seçeneklerin incelendiğine işaret ediyor.
Hesaplanan maliyet aralığı
Gündemdeki seyyanen ödeme seçenekleri, kamu bütçesi açısından önemli bir maliyet farkı oluşturuyor. Yapılan etki analizine göre yaklaşık 18 milyon emekliye 10 bin lira tutarında ödeme yapılması halinde yıllık maliyetin 2 trilyon 160 milyar lira olacağı hesaplanıyor. Ödemenin 15 bin liraya yükseltilmesi durumunda ise yıllık maliyetin 3 trilyon 240 milyar liraya ulaşacağı öngörülüyor.
| Seçenek | Kişi başına ek ödeme | Hesaplanan yıllık maliyet |
|---|---|---|
| Seyyanen zam | 10 bin lira | 2 trilyon 160 milyar lira |
| Seyyanen zam | 15 bin lira | 3 trilyon 240 milyar lira |
Refah payı da değerlendiriliyor
Diğer seçenek ise enflasyon farkına ilave olarak refah payı verilmesi. Bu modelde ağırlıklı olarak yüzde 10 ile yüzde 20 arasında değişen oranlar üzerinde duruluyor. Refah payının hangi emekli gruplarına, hangi aylık düzeylerine ve ne zaman uygulanacağına ilişkin kesinleşmiş bir ayrıntı ise bulunmuyor.
Çalışmada ayrıca düşük aylık alan emeklilere özel destek sağlanması seçeneği ele alınıyor. Bu kapsamda hazırlanan senaryolardan birinde, en düşük emekli aylığının 30 bin liraya kadar yükselmesi değerlendiriliyor. Ancak bu rakam, yürürlüğe girmiş bir ödeme tutarı değil; teklif hazırlıkları sırasında incelenen seçeneklerden biri olarak aktarılıyor.
Teklif bütçe görüşmeleri sonrasında gündeme gelecek
Edinilen bilgilere göre emeklilere ilişkin düzenlemenin, TBMM’deki bütçe görüşmelerinin tamamlanmasının ardından Meclis Başkanlığına sunulması planlanıyor. Bu nedenle kapsam, ödeme yöntemi, yararlanacak gruplar ve maliyet konusunda nihai çerçevenin kanun teklifinin metniyle ortaya çıkması bekleniyor.
Şu aşamada öne çıkan başlıklar şöyle:
- Yaklaşık 18 milyon emekliye yönelik bir düzenleme hazırlanması,
- Enflasyon farkına ek olarak sabit tutarlı ödeme veya refah payı seçeneklerinin incelenmesi,
- Düşük aylık, hane geliri, çalışma durumu, prim gün sayısı ve yaş gibi ölçütlerle farklı destek modellerinin değerlendirilmesi.
Dolayısıyla gündemdeki çalışma, hem emekli gelirlerinin artırılması hem de tercih edilecek modelin bütçeye getireceği yük bakımından iki yönlü bir karar alanı oluşturuyor. Kesin uygulama, Meclis’e sunulacak teklif ve yasama sürecinin ardından netleşecek.