Antalya’da devam eden COP31 İklim Zirvesi kapsamında kurulan Karbon Deneyim Alanı, iklim değişikliğinin etkilerini yalnızca sayılarla değil, ziyaretçilerin doğrudan deneyimleyebileceği bir düzenekle anlatıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ev sahipliğinde oluşturulan alanda, farklı dönemlere ait atmosfer koşulları özel kabinlerde canlandırılıyor.
İki farklı dönem, tek deneyim alanı
Karbon Deneyim Alanı, zirvenin Mavi Bölge ve Yeşil Bölge adı verilen iki ayrı bölümünde yer alıyor. Mavi Bölge’deki kabinler Türkiye Pavilyonu’nun karşısında, Yeşil Bölge’dekiler ise Sıfır Atık Sahnesi’nin girişinde bulunuyor. Her iki bölgede de ikişer kabin yer alırken, ziyaretçiler iki ayrı atmosfer senaryosunu karşılaştırma imkânı buluyor.
Kabinlerden biri, atmosferdeki karbondioksit seviyesinin milyonda 305 parça olarak verildiği 1926 yılını temsil ediyor. Diğer kabinde ise yüksek emisyonların sürmesi durumunda 2100 yılında ulaşabileceği belirtilen 1.135 ppm düzeyi temel alınıyor. Böylece ziyaretçiler, geçmişten geleceğe uzanan 174 yıllık farkı kısa süre içinde gözlemlemeye çalışıyor.
| Deneyim | Atmosferdeki karbondioksit düzeyi | Sunulan senaryo |
|---|---|---|
| 1926 kabini | 305 ppm | Geçmiş döneme ait atmosfer koşulları |
| 2100 kabini | 1.135 ppm | Yüksek emisyonların sürmesi durumundaki stres testi |
155 saniyelik döngüyle ilerliyor
Her kabinde deneyim yaklaşık 155 saniyelik bir döngüyle ilerliyor. Ziyaretçiler önce bilimsel verilere dayanan 90 saniyelik bir film izliyor, ardından seçilen yıla ilişkin atmosfer koşullarının oluşturulduğu bölüme geçiyor. Bu yapı, iklim değişikliğini yalnızca uzak bir gelecek meselesi olarak değil, solunan hava ve günlük yaşamla bağlantılı bir konu olarak ele almayı amaçlıyor.
Özellikle 2100 yılına ayrılan kabin, kesinleşmiş bir gelecek tasviri olarak sunulmuyor. Alan, yüksek emisyonların devam etmesi halinde karşılaşılabilecek atmosfer koşullarını görünür kılan bir “stres testi” biçiminde kurgulanıyor. Bu ayrım, ziyaretçilerin deneyimi bilimsel verilerden koparmadan değerlendirmesine yardımcı oluyor.
“Doğrudan soluduğumuz havayı etkiliyor”
İklim Deneyim Kabinleri Proje Yöneticisi Yiğit Yüksel, düzenekle amaçlanan farkındalığın hava kalitesi üzerinden kurulmasına dikkat çekti. Yüksel, küresel ısınmanın yalnızca buzulların erimesiyle açıklanamayacağını belirterek, atmosferdeki değişimin insanların yaşam kalitesine ve sağlığına doğrudan yansıdığını ifade etti.
«Küresel ısınma sadece laftan ya da buzulların erimesinden ibaret değil; doğrudan soluduğumuz havayı etkiliyor.»
Yüksel’in değerlendirmesine göre solunan hava, yaşam kalitesini şekillendiren temel unsurlardan biri. Bu nedenle iklim konusunda sorumluluk bilincinin güçlenmesi, yalnızca uzmanların ve karar vericilerin değil, toplumun tamamının gündeminde yer alması gereken bir başlık olarak öne çıkıyor.
Ziyaretçiler farkı bedenlerinde hissediyor
Kabinlerden çıkan katılımcılar, iki deneyim arasındaki farkı yalnızca görsel olarak değil, bedenlerinde de hissettiklerini aktarıyor. Almanya’nın Berlin kentinden gelen Johanna Wietschel, 2100 yılı için hazırlanan kabindeki havayı, Berlin’de aşırı sıcakların yaşandığı temmuz ve ağustos dönemine benzetti. Wietschel, ortamın sıcak ve nemli olduğunu, videoyu tamamlamakta zorlandığını ve kısa süre içinde terlemeye başladığını belirtti.
Bu tür deneyimler, iklim değişikliğinin günlük hayattaki karşılığını somutlaştırıyor. Sıcaklık, nem ve hava koşullarındaki değişim, soyut grafikler veya uzun vadeli tahminler yerine doğrudan duyular aracılığıyla algılanıyor. Böylece ziyaretçiler, emisyon düzeyleriyle yaşam koşulları arasındaki bağlantıyı daha anlaşılır biçimde değerlendirebiliyor.
Deneyimden günlük yaşama uzanan mesaj
Karbon Deneyim Alanı’nın verdiği temel mesaj, gelecekteki atmosfer koşullarının bugünden alınacak kararlarla yakından ilişkili olduğu yönünde. Kabinlerdeki 2100 senaryosu, yüksek emisyonların devam etmesi halinde ortaya çıkabilecek tabloyu gösterirken, deneyimin amacı ziyaretçileri yalnızca endişelendirmek değil, iklim sorununun yaşamın her alanıyla bağlantısını kurmak.
- İklim değişikliği, solunan havanın niteliğini ve yaşam konforunu etkileyebiliyor.
- Yüksek emisyon senaryosu, gelecekteki koşulları değerlendirmek için bir stres testi olarak sunuluyor.
- Bilimsel verilerin duyusal deneyimle aktarılması, çevre farkındalığının güçlenmesine katkı sağlıyor.
Antalya’daki zirvede kurulan alan, iklim gündemini günlük yaşamla buluşturan bir anlatım yöntemi sunuyor. Ziyaretçiler için deneyimin en güçlü tarafı, uzak bir tarihe ait atmosfer koşullarını kısa bir süreliğine de olsa doğrudan hissetmek. Bu karşılaştırma, temiz hava ve yaşanabilir çevrenin korunmasının geleceğe bırakılacak soyut bir temenni değil, bugünün sorumluluğu olduğunu hatırlatıyor.