อุทัยธานีจัดงานรับขวัญพระแม่โพสพ หนุนสืบสานภูมิปัญญาชาวนาและท่องเที่ยวชุมชน

รัฐมนตรีวัฒนธรรมร่วมเปิดงาน เสริมคุณค่ามรดกชาวนา

เมื่อวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ.2569 ที่ลานหน้าที่ว่าการอำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี น.ส.ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานเปิดโครงการจัดงานประเพณีรับขวัญพระแม่โพสพ ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อสืบสานและอนุรักษ์ประเพณีที่เกี่ยวข้องกับวิถีการทำนา พร้อมทั้งส่งเสริมการเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นและสร้างขวัญกำลังใจแก่เกษตรกร

งานดังกล่าวมีผู้แทนหน่วยงานท้องถิ่นและข้าราชการเข้าร่วมอย่างคับคั่ง อาทิ นายชาดา ไทยเศรษฐ์ ส.ส.อุทัยธานี เขต 2, นายสมบัติ ไตรศักดิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดอุทัยธานี, รองผู้ว่าราชการจังหวัดทั้งสองนาย และผู้แทนองค์การบริหารส่วนจังหวัด ประชาชนในพื้นที่ รวมทั้งผู้นำชุมชนเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ที่สะท้อนวิถีชีวิตและความเชื่อของชาวนา

“หมอขวัญข้าว” และ “นิทรรศการ เพื่อการเรียนรู้สิ่งดี ดี วิถีวัฒนธรรมท้องถิ่น”

ภายในงานมีการจัดกิจกรรมหลายรายการที่เน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้และภูมิปัญญา ได้แก่ การประกวด หมอขวัญข้าว พิธีรับขวัญพระแม่โพสพ การประกวดนิทรรศการจากองค์การบริหารส่วนตำบลทั้ง 5 แห่งในอำเภอหนองขาหย่าง ตลอดจนการแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น การแห่นางแมว รำเพลงเกี่ยวข้าว และการแสดงพระราชกรณียกิจของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ

การรักษามรดกและต่อยอดสู่เศรษฐกิจชุมชน

กระทรวงวัฒนธรรมชี้ว่างานนี้เป็นพื้นที่สำคัญในการเผยแพร่องค์ความรู้ทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของชาวหนองขาหย่าง พร้อมส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และถ่ายทอดมรดกทางวัฒนธรรมไปสู่คนรุ่นใหม่ ทั้งยังเป็นช่องทางในการนำ ทุนทางวัฒนธรรม มาสร้างมูลค่าเชิงเศรษฐกิจ ผ่านการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและการสร้างรายได้ให้กับชุมชน

ผู้จัดงานเน้นการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐ ภาคท้องถิ่น และประชาชน เพื่อให้ประเพณีมีความยั่งยืนและเป็นอัตลักษณ์ที่สามารถเชื่อมโยงกับกิจกรรมการพัฒนาในระดับตำบลและจังหวัด โดยมีเป้าหมายให้เยาวชนและคนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ความสำคัญของวิถีทำนาและบทบาทของพระแม่โพสพในวัฒนธรรมท้องถิ่น

• การประกวดนิทรรศการจาก อบต. ทั้ง 5 แห่งในอำเภอหนองขาหย่าง
• พิธีรับขวัญข้าวและการประกวดหมอขวัญข้าว
• การแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น 3 ชุด ได้แก่ แห่นางแมว รำเพลงเกี่ยวข้าว และการแสดงเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจ

การฟื้นฟูและส่งเสริมประเพณีรับขวัญพระแม่โพสพไม่ใช่เพียงการอนุรักษ์พิธีกรรมเท่านั้น แต่ยังสอดคล้องกับความพยายามในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนเกษตรกรรม ซึ่งข้าวเป็นพืชหลักที่ผูกพันกับวิถีชีวิตของชาวอุทัยธานีมายาวนาน

ความหมายเชิงสังคมและการมีส่วนร่วมของท้องถิ่น

ประเพณีรับขวัญพระแม่โพสพสะท้อนความเชื่อและความกตัญญูต่อธรรมชาติที่ให้ผลผลิต อีกทั้งทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนในช่วงที่เกี่ยวข้องกับการเพาะปลูกและเก็บเกี่ยว การจัดงานครั้งนี้จึงเป็นเวทีที่เปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุถ่ายทอดความรู้ให้กับเด็กและเยาวชน และกระตุ้นความร่วมมือระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ในพื้นที่

แม้กิจกรรมจะมีลักษณะพื้นบ้านและชุมชนเป็นแกนกลาง แต่การนำเสนอในรูปแบบนิทรรศการและการประกวด ยังช่วยให้ภาพลักษณ์ของประเพณีสามารถสื่อสารกับนักท่องเที่ยวและผู้มาเยือนได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งเป็นทางเลือกหนึ่งในการเพิ่มช่องทางรายได้ให้แก่ชุมชนโดยไม่ทำลายบริบททางวัฒนธรรม

การจัดงานประเพณีรับขวัญพระแม่โพสพที่หนองขาหย่างจึงเป็นตัวอย่างของการใช้มรดกทางวัฒนธรรมเป็นฐานในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน ทั้งในมิติการอนุรักษ์ ความร่วมมือท้องถิ่น และการต่อยอดเชิงเศรษฐกิจผ่านการท่องเที่ยว หากสามารถรักษาความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์กับการพัฒนาได้ งานเช่นนี้ย่อมช่วยให้ภูมิปัญญาท้องถิ่นคงอยู่และเป็นทรัพยากรของชุมชนต่อไป