สำนักงานพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย–ศรีสัชนาลัย–กำแพงเพชร (อพท.สุโขทัย) เปิดเผยผลการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 โดยนำแนวคิดเชื่อมโยงระหว่าง มรดกโลก กับ เมืองสร้างสรรค์ และพลังของ ชุมชน เพื่อเปลี่ยนมูลค่าเชิงวัฒนธรรมเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจแก่พื้นที่
โครงการหลักและเป้าหมายเชิงนโยบาย
การรายงานสรุปผลงานที่จัดขึ้นในพื้นที่เมืองเก่าสุโขทัย ได้เน้นว่าเป้าหมายปีนี้ไม่ใช่เพียงการเพิ่มปริมาณนักท่องเที่ยว แต่เป็นการทำให้การท่องเที่ยวสร้างผลตอบแทนกลับสู่ชุมชน ควบคู่การอนุรักษ์มรดกและสิ่งแวดล้อม ด้วยการผลักดันโครงการสำคัญ 3 ด้านที่เชื่อมโยงกันและสามารถนำไปสู่มาตรฐานการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนในระดับสากล
สำหรับโครงการแรกเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชน (Community-Based Tourism: CBT) โดยมีการยกระดับชุมชนหลายแห่งสู่มาตรฐาน CBT Thailand ขณะเดียวกันยังมีการประเมินชุมชนเพิ่มเติมเพื่อขยายผลการพัฒนา
ผลสัมฤทธิ์ด้านรายได้และผู้มาเยือน
รายงานของ อพท. ระบุผลสัมฤทธิ์จากโครงการต่างๆ ว่า 5 ชุมชนเป้าหมายสามารถสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวรวมเป็นเงิน 2,833,652 บาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 7.96 เมื่อเทียบกับปีฐาน พ.ศ. 2568 ขณะเดียวกันจำนวนผู้มาเยือนเพิ่มขึ้นรวม 11,701 คน หรือร้อยละ 9.65 ซึ่งเป็นสัญญาณของการกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจสู่ชุมชนมากขึ้น
| หัวข้อ | ตัวเลข |
|---|---|
| รายได้จาก 5 ชุมชน | 2,833,652 บาท (เพิ่ม 7.96%) |
| จำนวนผู้มาเยือนที่เพิ่มขึ้น | 11,701 คน (เพิ่ม 9.65%) |
| การลดการปล่อยคาร์บอนเฉลี่ย | 16.4% (ใน 7 ชุมชน) |
มาตรการด้านสิ่งแวดล้อมและการลดคาร์บอน
ในแง่สิ่งแวดล้อม อพท. สุโขทัยได้ริเริ่มโครงการ CBT Carbon Footprint กับ 7 ชุมชน ซึ่งแสดงผลว่าการจัดกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงชุมชนสามารถลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้เฉลี่ย 16.4% ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนงานเพื่อก้าวสู่แนวทาง CBT-Net Zero ในอนาคต
การพัฒนาผลิตภัณฑ์และกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์
อีกหนึ่งแกนสำคัญคือการต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นและงานหัตถกรรมสู่ผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ โดยมีการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่ผสานงานช่างและการแสดงประเพณี ทั้งในช่วงเทศกาลต่างๆ รายงานระบุว่ากิจกรรมเชิงวัฒนธรรมดังกล่าวสร้างรายได้มากกว่า 1.26 ล้านบาท และมีผู้เข้าร่วมรวมกว่า 433,353 คน
ชุมชนที่ได้รับการยกระดับและการประเมิน
อพท. รายงานชื่อชุมชนที่ผ่านเกณฑ์ระดับดีเยี่ยมของระบบ CBT Thailand ได้แก่ ชุมชนเมืองด้งสุโขทัย และชุมชนบ้านจ่าก้อง ขณะเดียวกันได้มีการประเมินชุมชนเพิ่มอีกสองแห่งโดยให้ผลเป็นร้อยละดังนี้
- ชุมชนหนองอ้อ: 92.21%
- ชุมนุมนาเชิงคีรี: 94.08%
"ปี 2569 เราไม่ได้มุ่งเพียงเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยว แต่ต้องการให้ทุกการเดินทางสร้างคุณค่ากลับคืนสู่พื้นที่ ทั้งรายได้และโอกาสของชุมชน การสืบสานวัฒนธรรม และการดูแลสิ่งแวดล้อม" — พันเอก นาวิน ปรีชาพณิชยกุล ผู้จัดการ อพท.สุโขทัย
ความหมายต่อชุมชนและผู้ประกอบการท้องถิ่น
การเน้นย้ำด้านคุณภาพแทนปริมาณช่วยให้ผู้ประกอบการรายย่อยและชุมชนมีพื้นฐานที่มั่นคงในการรับนักท่องเที่ยว ทั้งในด้านการบริหารจัดการ ความสามารถในการให้บริการ และการอนุรักษ์ทรัพยากรท้องถิ่น ตลอดจนเปิดโอกาสให้หัตถกรรมและผลิตภัณฑ์เชิงวัฒนธรรมเข้าถึงตลาดมากขึ้น
ท่ามกลางเป้าหมายที่จะก้าวสู่มาตรฐานสากล อพท. สุโขทัยจำเป็นต้องร่วมมือกับภาคส่วนต่างๆ ทั้งหน่วยงานท้องถิ่น ประชาคม และผู้ประกอบการ เพื่อให้การเติบโตเป็นไปอย่างยั่งยืนและไม่ทำลายคุณค่าทางวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของจังหวัด
ผู้สนใจติดตามรายละเอียดโครงการ ผลการประเมินชุมชน และกิจกรรมเชิงวัฒนธรรม สามารถติดตามการสื่อสารของ อพท. สุโขทัย ผ่านช่องทางที่หน่วยงานประกาศ เพื่อร่วมวางแผนและขยายผลการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนต่อไป
