พระราชดำริและการสานต่อนโยบายการพัฒนาเกษตรกรรม
เวลา 08.54 น. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยังวิทยาลัยการอาชีพสังขะ อำเภอสังขะ จังหวัดสุรินทร์ เพื่อติดตามการดำเนินงานของ ศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ ซึ่งจัดตั้งขึ้นโดยมูลนิธิชัยพัฒนาในปลาย พ.ศ.2555 เพื่อผลิตและสำรองเมล็ดพันธุ์พระราชทานสำหรับช่วยเหลือราษฎรในยามประสบภัย
การเสด็จพระราชดำเนินครั้งนี้เน้นตรวจเยี่ยมการทำงานที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งทอดพระเนตรนิทรรศการและความร่วมมือระหว่างศูนย์กับหน่วยงานต่าง ๆ ที่เสริมกำลังการผลิตและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของชุมชน
ภาพรวมโครงการและการขยายผลสู่ชุมชน
ศูนย์ฯ เดิมก่อตั้งบนที่ดินของมูลนิธิชัยพัฒนาในพื้นที่หมู่ 2 บ้านกุง ตำบลสำโรงทาบ อำเภอสำโรงทาบ จังหวัดสุรินทาบ และต่อมาได้พัฒนาโครงการต่าง ๆ ให้ครอบคลุมทั้งด้านพืชและสัตว์ รวมถึงส่งเสริมอาชีพเสริมให้กับชุมชน
จากการรายงานผลการดำเนินงานในช่วงปี พ.ศ.2568 ถึงวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ.2569 ศูนย์ฯ ได้ขยายการมีส่วนร่วมของชุมชนในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะโครงการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราชทานและโครงการเพาะเลี้ยงสัตว์
ตัวเลขสำคัญและกิจกรรมของศูนย์
| โครงการ/กิจกรรม | ผลผลิต/จำนวน |
|---|---|
| กลุ่มเกษตรกรที่ร่วมโครงการผลิตพันธุ์ข้าวหอมมะลิ 105 (สุรินทร์) | 10 กลุ่ม ใน 6 อำเภอ |
| สมาชิกที่เข้าร่วมโครงการผลิตเมล็ดพันธุ์ | 429 คน |
| พื้นที่ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพระราชทาน | 3,510 ไร่ |
| การเลี้ยงสัตว์ (รวม) | ไก่พันธุ์ต่าง ๆ กว่า 19,000 ตัว, เป็ดไข่ > 20,000 ตัว, เป็ดเทศ 18,000 ตัว, สุกร 30 ตัว |
| โครงการผลิตพันธุ์กบ | ผลผลิตกว่า 149,000 ตัว |
| สมาชิกโครงการทอผ้าไหมสีธรรมชาติ | 128 คน |
| การปลูกไม้ผลเพื่อเป็นกิ่งพันธุ์พระราชทาน | 6,163 ต้น |
ความร่วมมือและช่องทางการตลาด
การดำเนินงานของศูนย์ฯ ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานหลายแห่งทั้งภาครัฐและภาคเอกชน เช่น หน่วยบัญชาการทหารพัฒนา ซึ่งร่วมกันตรวจสุขภาพโค-กระบือ วางแผนและกำกับรอบการผสมเทียม รวมถึงการส่งเสริมการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ผ่านช่องทางออนไลน์และสื่อสาธารณะ
- การฝึกอบรมด้านการผลิตและการตลาดเมล็ดพันธุ์
- การจัดตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพื่อการจำหน่าย
- การเชื่อมโยงผลิตภัณฑ์สู่ผู้บริโภคผ่านช่องทางสื่อสังคมออนไลน์
หนึ่งในความพยายามที่เห็นผลคือการเปิดช่องทางจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ผ่านเพจสื่อออนไลน์ เช่นเพจที่เกี่ยวข้องกับศูนย์ข้าวชุมชน เพื่อให้เกษตรกรมีช่องทางจำหน่ายและสามารถพึ่งพาตนเองได้มากขึ้น
มุมมองต่อผลกระทบต่อชุมชน
โครงการดังกล่าวไม่ได้จำกัดเพียงการผลิตเมล็ดพันธุ์ แต่ยังส่งเสริมอาชีพเสริม เช่น การเลี้ยงสัตว์ การผลิตกบ การทอผ้าไหมสีธรรมชาติ และการขยายการปลูกไม้ผล ส่งผลให้ชุมชนมีทางเลือกในรายได้และมีทรัพยากรเพื่อรองรับกรณีภัยพิบัติหรือปัญหาด้านความมั่นคงอาหาร
การที่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้าฯ เสด็จพระราชดำเนินเพื่อตรวจงานและทอดพระเนตรกิจกรรม สะท้อนถึงการให้ความสำคัญต่อการยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎรผ่านการพัฒนาเชิงพื้นที่และการส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชน
ทิศทางต่อไปของศูนย์และชุมชน
จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการระดมความคิดที่เกิดขึ้น ศูนย์ฯ ตั้งใจจะผลักดันการผลิตเมล็ดพันธุ์และผลิตภัณฑ์ชุมชนให้มีมาตรฐานมากขึ้น พร้อมสร้างช่องทางการตลาดที่หลากหลาย เพื่อให้เกษตรกรและสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน
การติดตามผลอย่างต่อเนื่องและการสนับสนุนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเป็นปัจจัยสำคัญในการขยายผลโครงการให้ครอบคลุมและเกิดประโยชน์แก่ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม