วันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2569 นายนิกร โสมกลาง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ พร้อมคณะผู้บริหาร ลงพื้นที่จังหวัดสระแก้ว ตรวจเยี่ยมการดำเนินงานและขับเคลื่อนนโยบายด้านที่อยู่อาศัย โดยงานจัดขึ้นที่โครงการบ้านมั่นคงชนบท ตำบลตาหลังใน อำเภอวังน้ำเย็น ในงาน "มหกรรมบ้านมั่นคงชนบทและพลังงานทางเลือกจังหวัดสระแก้ว"
เน้นชุมชนเป็นศูนย์กลาง ไม่ใช่แค่ก่อสร้างบ้าน
การลงพื้นที่ครั้งนี้มีการมอบงบประมาณสำหรับโครงการบ้านมั่นคงและพลังงานทางเลือก พร้อมมอบวุฒิบัตรให้แก่ช่างชุมชนและเกียรติบัตรแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นายนิกรระบุว่าโครงการบ้านมั่นคงเริ่มมาตั้งแต่ในอดีตและถูกพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. จุดเด่นคือการรวมกลุ่มของประชาชนผู้มีรายได้น้อย ให้ร่วมกันจัดตั้งเป็นสหกรณ์ชุมชน เพื่อบริหารจัดการที่อยู่อาศัยจากฐานราก
“หัวใจสำคัญของโครงการบ้านมั่นคงไม่ใช่เพียงแค่การก่อสร้างตัวบ้านเท่านั้น แต่เป็นการสร้างความเข้มแข็งให้กับ 'ชุมชน'”
รัฐมนตรีฯ ยังชี้ให้เห็นว่ารัฐบาลสนับสนุนงบประมาณตั้งต้นและมีระบบสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำจาก พอช. สำหรับสมาชิกที่ต้องการทุนสมทบ ซึ่งเป็นโมเดลที่ให้ชุมชนเป็นเจ้าของและบริหารจัดการเอง จนได้รับความสนใจในเวทีนานาชาติ รวมทั้งเคยนำเสนอความสำเร็จที่เวทีสหประชาชาติ ณ ประเทศอาเซอร์ไบจาน
ผนึกพลังพัฒนาไฟฟ้า-น้ำเพื่อชุมชน
ในงานมีการยกเสาเอกบ้านมั่นคงจำนวนสามหลัง และพิธีเปิดระบบสูบน้ำบาดาลพลังงานทางเลือก ซึ่งเป็นหนึ่งในโครงการที่ตอบโจทย์การพึ่งพาตนเองของชุมชน ทั้งในมิติของที่อยู่อาศัยและการบริหารทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน การนำพลังงานทางเลือกมาใช้ในชุมชนชนบท เพิ่มความมั่นคงด้านพลังงานและลดค่าใช้จ่ายระยะยาวให้ครัวเรือนที่เข้าร่วม
มอบหมายศึกษาบ้านมั่นคงชายแดน
จากการลงพื้นที่ นายนิกรเห็นข้อจำกัดเพิ่มเติมในพื้นที่ชายแดนที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงและความปลอดภัยในการอยู่อาศัย จึงได้มอบหมายให้รักษาการผู้อำนวยการ พอช. ศึกษาและออกแบบโครงการที่เรียกว่า "บ้านมั่นคงชายแดน" เพื่อให้เหมาะสมกับบริบทพิเศษของพื้นที่ชายแดนและเสริมความปลอดภัยให้ชุมชน ซึ่งแตกต่างจากชุมชนทั่วไปทั้งในด้านการจัดการที่ดินและมาตรการด้านความมั่นคง
แนวคิดนี้สอดคล้องกับการมองการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ไม่ได้มุ่งเฉพาะการก่อสร้าง แต่รวมถึงการสร้างระบบนิเวศชุมชนที่เข้มแข็ง ทั้งการมีส่วนร่วมของชาวบ้าน การมีแหล่งน้ำที่เพียงพอ และการเข้าถึงพลังงานที่เหมาะสม
ผลกระทบต่อนโยบายและชุมชนท้องถิ่น
การลงพื้นที่และมอบหมายงานเชิงนโยบายของรัฐมนตรีมีความหมายหลายประการสำหรับประชาชนในสระแก้ว ได้แก่
- การขับเคลื่อนงบประมาณเพื่อบ้านมั่นคงทำให้ชุมชนรายได้น้อยเข้าถึงที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัยมากขึ้น
- การส่งเสริมพลังงานทางเลือกช่วยลดต้นทุนพลังงานและเพิ่มความยืดหยุ่นทางพลังงานให้กับชุมชนชนบท
- การออกแบบโครงการเฉพาะสำหรับพื้นที่ชายแดนอาจแก้ปัญหาความไม่มั่นคงด้านที่ดินและเพิ่มความปลอดภัยในการอยู่อาศัย
สำหรับหน่วยงานท้องถิ่นและองค์กรชุมชนที่เข้าร่วม จะต้องร่วมมือกันในขั้นตอนการจัดตั้งสหกรณ์ การจัดทำแผนชุมชน การใช้สินเชื่อจาก พอช. และการบริหารจัดการโครงการที่ได้รับงบประมาณตั้งต้น ซึ่งเป็นกระบวนการที่ต้องอาศัยความเข้มแข็งของเครือข่ายภายในชุมชนเอง
รายละเอียดการดำเนินงานบางส่วน
| กิจกรรม | ที่เกิดขึ้น |
|---|---|
| ยกเสาเอกบ้านมั่นคง | 3 หลัง |
| เปิดระบบ | สูบน้ำบาดาลพลังงานทางเลือก |
| หน่วยงานที่รับผิดชอบ | กระทรวง พม. และ พอช. |
การลงพื้นที่ของรัฐมนตรีในครั้งนี้ไม่เพียงเป็นการส่งสัญญาณเรื่องงบประมาณและโครงการ แต่ยังสะท้อนการให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชน เป็นการส่งต่อเครื่องมือและความรู้เพื่อให้ชุมชนสามารถพัฒนาและดูแลบ้านตนเองได้อย่างต่อเนื่อง ผู้ที่เกี่ยวข้องในพื้นที่จะต้องติดตามการศึกษาที่ พอช. จะจัดทำต่อไป เพื่อให้แนวทางบ้านมั่นคงชายแดนเป็นไปตามบริบทจริงของชุมชนและตอบโจทย์ความปลอดภัยอย่างแท้จริง
