Στην κατεδάφιση του αυθαίρετου κτίσματος που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως δημοτικό σφαγείο, στον εξωτερικό χώρο του κάτω κάστρου της Μυτιλήνης, προχωρούν οι αρμόδιες υπηρεσίες στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου ανάδειξης και σύνδεσης του παραλιακού μετώπου με τον αστικό ιστό της Επάνω Σκάλας. Η παρέμβαση, που αποφασίστηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο το 2024 μετά από σύμφωνη γνώμη των υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού, αποσκοπεί στην ελευθέρωση και προστασία ενός σημαντικού αρχαιολογικού συνόλου.
Απελευθέρωση χώρου και αρχαιολογική ανάδειξη
Το προς κατεδάφιση κτίσμα, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως δημοτικό σφαγείο μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990, βρίσκεται στην καρδιά ενός αρχαιολογικού τοπίου που περιλαμβάνει το αρχαίο βόρειο λιμάνι της πόλης και τις ρωμαϊκές εμπορικές στοές. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Μυτιλήνης, Παναγιώτη Χριστόφα, η απόφαση για απομάκρυνση του κτίσματος έχει ήδη συζητηθεί με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου και την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων και θα χρηματοδοτηθεί μέσω προγραμματικής σύμβασης.
«Αποφασίσαμε να κατεδαφιστεί αυτό το κτίριο προκειμένου να ελευθερωθεί ο χώρος… για να γίνει κάποια ανάπλαση, να γίνει κάποιο μουσείο και να αναδειχθεί ο αρχαίος βόρειος λιμένας».
Οι υπηρεσίες έχουν ήδη ξεκινήσει μελετητικές παρεμβάσεις για την ανάδειξη του επιθαλάσσιου τοίχους του βόρειου λιμενοβραχίονα και των εξωτερικών υπαίθριων χώρων του κάτω κάστρου, όπου βρίσκονταν τα κτήρια των παλιών σφαγείων. Στόχος είναι η μετατροπή της περιοχής σε επισκέψιμο χώρο που θα συνδέει τη σύγχρονη ναυτική παράδοση της πόλης με τα αρχαία κατάλοιπα, φέρνοντας την αρχαιολογία πιο κοντά σε κατοίκους και επισκέπτες.
Μελέτες, συνεργασίες και προοπτικές
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου έχει αναλάβει τον σχεδιασμό των επεμβάσεων, ενώ συνεργάζεται με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων και τον Δήμο Μυτιλήνης για την υλοποίηση της προγραμματικής σύμβασης. Ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου, δρ Παύλος Τριανταφυλλίδης, επισημαίνει ότι το υπουργείο Πολιτισμού δρομολογεί την απομάκρυνση των αυθαίρετων σφαγείων με σκοπό την ανάδειξη του χώρου εξωτερικά του επιθαλάσσιου τοίχους και την ιστορική σύνδεση των εποχών.
«Στόχος του υπουργείου και της υπηρεσίας μας να αναδειχθεί ο χώρος εξωτερικά του επιθαλάσσιου τοίχους και να συνδεθεί η νεότερη ναυτική παράδοση της Μυτιλήνης με την αρχαία».
Η ανάπλαση προβλέπεται να περιλάβει όχι μόνο την αποκάλυψη και στερέωση αρχαιοτήτων αλλά και τη δημιουργία υπαίθριων διαδρομών και ενός ανοιχτού μουσείου που θα αναδείξει το βόρειο λιμάνι, το οποίο χρονολογείται από τον 4ο π.Χ. αιώνα. Η προσέγγιση αυτή κατατείνει στη μετατροπή μιας, έως πρόσφατα, υποβαθμισμένης ζώνης σε πόλο πολιτιστικού ενδιαφέροντος.
- Απομάκρυνση αυθαίρετου κτίσματος εποχής Χούντας (παλιό δημοτικό σφαγείο).
- Εκπόνηση μελετών για ανάδειξη επιθαλάσσιου τοίχους και εξωτερικών χώρων του κάτω κάστρου.
- Δημιουργία ανοιχτού μουσείου για το αρχαίο βόρειο λιμάνι (4ος π.Χ. αιώνας) και σύνδεση με τη νεότερη ναυτική παράδοση.
Τοπικές επιπτώσεις και προσδοκίες
Για τους κατοίκους της Μυτιλήνης, η πρωτοβουλία αναμένεται να επιφέρει πολλαπλά οφέλη: αποκατάσταση του παραλιακού μετώπου, αύξηση της επισκεψιμότητας και δημιουργία ενός δημόσιου χώρου που συνδέει την ιστορία με την καθημερινή ζωή της πόλης. Επίσης, η προβολή του αρχαίου λιμένα μπορεί να ενισχύσει την πολιτιστική ταυτότητα της περιοχής και να στηρίξει μικρές τοπικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τον πολιτισμό και τον τουρισμό.
Παράλληλα, η επιτυχής υλοποίηση απαιτεί συνεχή τεχνική και οικονομική υποστήριξη, καθώς και εποπτεία για να διασφαλιστεί η προστασία των αρχαιοτήτων κατά τις εργασίες απομάκρυνσης και ανάδειξης. Η προγραμματική σύμβαση και οι εργασίες που ακολουθούν θα καθορίσουν το χρονοδιάγραμμα και το εύρος των παρεμβάσεων.
| Στοιχείο | Περιγραφή |
|---|---|
| Χρήση κτιρίου | Παλιό δημοτικό σφαγείο (έως αρχές 1990) |
| Αποφάσεις | Δημοτικό Συμβούλιο 2024, συμφωνία με Υπ. Πολιτισμού |
| Αρχαιολογικό εύρημα | Αρχαίος βόρειος λιμένας (4ος π.Χ. αι.) |
Η απομάκρυνση του κτιρίου σηματοδοτεί την έναρξη μιας φάσης κατά την οποία η Μυτιλήνη επιχειρεί να ανασυστήσει τον ιστορικό της ιστό κατά μήκος της ακτής, μετατρέποντας μια παραμελημένη ζώνη σε δημόσιο πόρο με σημαντικό πολιτιστικό αποτύπωμα.
