Tayvanlı savcılar, Washington'ın getirdiği ihracat kısıtlamalarına tabi olan yüksek performanslı yapay zeka sunucularının Çin ana karasına gönderildiğini iddia ederek aralarında bir Nvidia çalışanının ve Super Micro şirketinden iki eski çalışanın da bulunduğu dokuz kişi hakkında dava açtı. Savcılığın hazırladığı dosya, ABD'nin ileri teknoloji ihracatı üzerindeki kontrol çabalarının tedarik zincirindeki uygulamasına ilişkin yeni soru işaretleri oluşturdu.
İddiaların kapsamı ve gönderim yolları
Soruşturmaya göre, Çin ana karasına ulaştırıldığı belirtilen toplam 74 yüksek performanslı sunucunun dağılımı savcılık belgelerinde şöyle yer aldı:
- 50 sunucu Endonezya üzerinden gönderildi.
- 16 sunucu doğrudan Çin'e sevk edildi.
- 8 sunucu önce Japonya'ya, ardından Hong Kong üzerinden Çin'e gönderildi.
Ayrıca savcılık, Tayvan'dan 56 sunucunun daha çıkarılmasına yönelik başka girişimlerin başarısız olduğunu ve söz konusu cihazların hâlen Tayvan'da bulunduğunu kaydetti.
| Gönderim Rotası | Sunucu Sayısı |
|---|---|
| Endonezya üzerinden | 50 |
| Doğrudan Çin | 16 |
| Japonya → Hong Kong | 8 |
Hangi ürünler ve düzenlemeler hedefte?
Soruşturmanın odağında, savcılık dosyasına göre B300 grafik işlemcilerini içeren sunucular bulunuyor. Belgede, Nvidia ürünlerinin satışlarına ilişkin sıkı inceleme uygulandığı; sekizden fazla sunucu alımlarında şirket çalışanlarının müşterilere yerinde denetim yapmasının gerektiği gibi düzenlemeler yer aldığı belirtildi. Davanın ortaya koyduğu iddialar, özellikle ileri düzey yapay zeka hesaplama kapasitesi sağlayan donanımların kontrolünün zorluklarını gözler önüne seriyor.
Uluslararası bağlam ve sonuçları
Bu gelişme, ABD yönetiminin 2022'den itibaren Nvidia'nın Çin'e yönelik ileri teknoloji ihracatına ilişkin kısıtlamalarını sıkılaştırmasının ardından geldi. Nisan 2025'te bazı Nvidia çipleri için lisans şartları konulmuş; daha sonra belirli satışlara sınırlı izinler verilmişti. Savcılık dosyasındaki iddialar, bu tür kısıtlamaların fiili uygulamada nasıl aşılabildiğine dair somut örnekler sunuyor.
Olay, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinin çok katmanlı yapısının, düzenleyici önlemlere rağmen alternatif güzergâhlar ve aracılar aracılığıyla teknoloji akışını nasıl sürdürebildiğini göstermesi bakımından da önemli.
Tepkiler
"Şirket, Tayvanlı makamlarla iş birliği yaparak iddiaların mümkün olan en kısa sürede çözüme kavuşturulmasına çalışmaktadır,"
ifadesiyle Nvidia sözcüsü Patrick Rutherfordun şirketin soruşturmayla işbirliğine açık olduğuna dair açıklaması savcılık dosyası sonrası kamuoyuna yansıdı. Haber metninde Super Micro cephesinden gelen tam yanıtın ayrıntıları yer almadı; kaynak, iki eski Super Micro çalışanının da dosyada geçtiğini belirtiyor.
Ne gösteriyor?
Dava dosyası, teknoloji ihracatına ilişkin düzenlemelerin uygulanmasında denetim zorluklarını ve tedarik zinciri aktörlerinin rollerini ön plana çıkarıyor. Ayrıca, ileri düzey bilgi işlem donanımlarına erişimin küresel düzenlemelerle sınırlandırılmaya çalışıldığı bir dönemde, bu tür ürünlerin nasıl yönlendirildiğine dair pratik örnekler sunuyor.
İlerleyen günlerde savcılık soruşturmasının nasıl ilerleyeceği, dava sürecinde gösterilecek deliller ve şirketlerin vereceği cevaplar uluslararası teknoloji ticaretinde yeni tartışma başlıkları oluşturabilir. Özellikle ihracat kontrollerinin teknik olarak nasıl uygulandığı, ara güzergâhların tespiti ve tedarik zinciri şeffaflığı konuları daha fazla ilgi çekecektir.
