Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Hatice Kumcağız, çocukların teknolojiyle ilişkilerinde önleyici yaklaşımın önemine dikkat çekti. Kumcağız, ailelerin ve okulun koordineli çalışmaması durumunda teknolojik aletlerin çocukların gündelik yaşamını, iletişimini ve sağlığını olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.
Aile içi modelleme ve bilinçli takip
Kumcağız, AA muhabirine yaptığı açıklamada ebeveynlerin çocuklarla ilgilenirken cep telefonu kullanmasının doğru olmadığını söyledi. Çocukların ebeveynlerini rol model aldığını belirten Kumcağız, olumsuz davranışların ebeveynler tarafından örneklenmesi halinde ebeveynlerin daha sonra bu durumdan şikâyetçi olduğuna dikkat çekti.
«O yüzden ebeveynlerin bu konuda dikkatli olmaları gerekiyor. Çocukların hemen telefonu eline vermek yerine, 'Niçin acaba çocuk bunu yapıyor? Onunla etkili vakit geçiriyor muyum? Çocuk ne istiyor?' diye düşünmeli, bunun takibinde olmalı.»
Kumcağız, bağımlılık düzeyine ulaşan çocukların okula başladıklarında da telefon ve tabletleri ailelerin elinden almakta zorlandığını anlattı. Bu durumun uzun vadede iletişim ve sağlık sorunlarına yol açtığını, zaman içinde çocukların yalnızlık hissi ve huzursuzlukla birlikte teknolojik aygıtlara yöneldiğini ifade etti.
Okul-aile iş birliği ve disiplinlerarası sorumluluk
Uzman, teknolojinin zararlarını azaltmada yalnızca ailenin veya öğretmenin tek başına yeterli olmayacağını; okul, aile ve çocuğun sürekli iletişim ve iş birliği içinde olması gerektiğini söyledi. Bu bağlamda Kumcağız, disiplinlerarası sorumluluğun altını çizdi ve şu grupları işaret etti:
- Ebeveynler: Ev içi uygulamalarda tutarlı model olma, çocukla kaliteli vakit geçirme ve telefon verme kararını sorgulama.
- Öğretmenler: Sınıf içi davranışlarla örnek olma ve teknoloji kullanımına ilişkin tutarlı uygulamalar geliştirme.
- Okul yönetimi ve rehber öğretmenler: Politikalar oluşturma, ailelerle iletişimi sürdürme ve öğrenciye yönelik destek programları düzenleme.
Kumcağız, ailelerin çocuklarını okula başlamadan önce teknoloji okuryazarlığı konusunda bilinçlendirmesinin önemine işaret etti. Ailenin çocuğuna 'yapma' dediği bir davranışı kendisinin de yapmaması gerektiğini belirterek, tutarlı davranışın altını çizdi.
Uygulama ve sonuçlarına ilişkin pratik öneriler
Açıklama, pratik düzeyde şu çıktıları ön plana çıkarıyor: ebeveynlerin kendi ekran kullanımlarını gözden geçirmesi; cihaz kullanımına ilişkin net kurallar ve rutinler oluşturulması; okul ile düzenli iletişim kanallarının kurulması; rehberlik servislerinin aktif rol alması. Kumcağız, bu yaklaşımlar sayesinde teknolojinin olası zararlarının azaltılabileceğini söyledi.
| Paydaş | Temel Sorumluluk |
|---|---|
| Ebeveynler | Model olma, denetim, kaliteli vakit |
| Öğretmenler | Sınıf içi örnek davranış, tutarlı uygulama |
| Okul yönetimi & rehber öğretmen | Politika geliştirme, aile-okul iletişimi |
Sonuç olarak Kumcağız, teknolojinin çocukların yaşamındaki rolünü tamamen negatif görmek yerine, kontrollü ve bilinçli kullanım yoluyla zararlarının sınırlandırılabileceğini belirtti. Bu çabanın ancak aile ile okul arasındaki süreklilik taşıyan iletişim ve iş birliğiyle etkili olacağını vurguladı.
Haber, Prof. Dr. Hatice Kumcağız'ın AA'ye yaptığı açıklamalar esas alınarak derlenmiştir.
