Tavas ilçesine bağlı Yaka Mahallesi Sakarca mevkisinde dedektörle kaçak kazı yapıldığı yönündeki ihbar üzerine bölgeye giden Denizli Müze Müdürlüğü ekipleri, arazi ve çevresindeki komşu parsellerde önemli kültür varlığı parçaları tespit etti. Yapılan saha çalışmasının ve teknik raporun ardından Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu söz konusu alanı resmen
«III. Derece Arkeolojik Sit Alanı»olarak ilan etti.
Tapu kaydına şerh düşülecek, koruma kuralları uygulanacak
Koruma kurulu kararıyla birlikte tescil edilen parsellerin tapu kütüğüne arkeolojik sit şerhi işlenecek. Bu kayıt, bölgedeki mülkiyet hakkını ortadan kaldırmamakla birlikte ileride yapılacak uygulamalarda ilgili kurumların onayının alınmasını zorunlu kılıyor. Kurul kararında, üç yıl süreyle geçiş dönemi koruma esaslarının uygulanacağı belirtiliyor.
İlan edilen koruma düzenlemeleri hem inşaat hem tarım faaliyetlerini sınırlıyor. Kurul kararında öne çıkan hükümler şöyle sıralandı:
- İnşaat sınırı: Yapılacak yapıların taban alanı 50 metrekareyi geçemeyecek, bina yüksekliği 6,50 metreyi aşamayacak.
- Sondaj zorunluluğu: İnşaata başlamadan önce Müze Müdürlüğü uzmanlarınca sondaj kazısı yapılması gerekecek.
- Yasaklar: Bölgeden taş, kum veya toprak alınması, ocak açılması ile çöp ve atık dökülmesi kesinlikle yasaklandı.
- Tarım düzenlemeleri: Mevsimlik tarıma izin verilecek; yeni ağaç dikimi, ağaç sökümü ve toprak tesviyesi işlemleri Koruma Kurulu iznine tabi tutulacak.
Güvenlik önlemleri ve adli süreç
Saha incelemesinde arazinin sürülmüş olması nedeniyle yüzeyde belirgin çukur veya kazı izlerine rastlanmadığı, ancak ekiplerin yüzey araştırmasında ve komşu parsellerde de buluntularla karşılaştıkları bildirildi. Haberde, daha önce kolluk kuvvetleri tarafından başlatılmış bir adli sürecin bulunduğu ve kültürel dokunun korunması amacıyla bölgedeki güvenlik ve devriye tedbirlerinin artırılmasına karar verildiği yer alıyor.
Koruma kurulu kararı, yerel tarım faaliyetlerini ve mülkiyet sahiplerinin planlarını kısa vadede etkileyebilir. Hem arazi sahipleri hem de bölge halkı için uygulama süreçleri, izin mekanizmaları ve denetimler daha sıkı hale gelecek. Kurulun getirdiği geçiş dönemi esasları, üç yıllık süre boyunca uygulanacak ve bu dönemde yapılacak her türlü müdahale müze uzmanlarının denetimine tabi olacak.
| Konunun başlığı | Getirilen kısıtlama / uygulama |
|---|---|
| İnşaat | Taban alan ≤ 50 m²; yükseklik ≤ 6,50 m; sondaj kazısı zorunlu |
| Hammadde/ocak | Taş, kum, toprak çıkarma ve ocak açma yasak |
| Atık | Çöp ve atık dökümü yasak |
| Tarım | Mevsimlik tarıma izin; ağaç dikimi/sökümü ve toprak tesviyesi Kurul iznine tabi |
Bazı komşu parsellerde de kalıntılar bulunması, alanın tek bir parsel sınırıyla sınırlı olmayan bir yayılım gösterdiğini işaret ediyor. Bu durum, koruma çalışmalarının kapsamını genişletebilir ve yakın dönemde daha ayrıntılı arkeolojik çalışmaların yapılmasını gerektirebilir. Söz konusu incelemeyi yapan müze uzmanları ve koruma kurulu kararının ayrıntıları, ilgili teknik raporda yer aldı.
Tavas için kültürel mirasın korunması yönündeki bu adım, hem yerel tarih bilincini güçlendirme hem de kaçak kazı girişimlerini caydırma amacı taşıyor. Uygulama, geçiş dönemi esasları tamamlandıktan sonra kalıcı koruma tedbirlerine dönüşebilir; bunun nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki süreçte ilgili kurumların hazırlayacağı koruma planlarıyla belirlenecek.
