Eski taş yapının kimliği korunuyor
Datça’nın Çeşmeköy Mahallesi’nde bulunan eski bir taş yapı ve eklentileri, Moya Çeşmeköy adıyla ZESA Architecture tarafından yenileniyor. Proje kapsamında, yapının mevcut duvar dokusu, sokak cephesindeki iki pencere ve yapıya sonradan eklenen bölümlere ait izler korunuyor; farklı dönemlere ait müdahaleler cephenin bir parçası olarak bırakılıyor.
Yeni kullanım: atölye, konaklama, mutfak, depo
Projenin ana hedefi, mevcut taş yapının mimari karakterini koruyarak yeni işlevlerle yeniden değerlendirilmesi. Ana taş yapı, pencere derinliklerinde oturma alanları bulunan atölye olarak düzenleniyor. Yapının diğer bölümleri ise sanatçı konaklaması, mutfak ve depo kullanımlarına ayrılacak. Böylece yapının farklı bölümlerine yönelik işlevlendirme, yapının mevcut örgüsünü bozmadan planlanmış durumda.
- Korunan öğeler: Taş duvar dokusu, pencere açıklıkları, yapı üzerindeki eklem izleri
- Yeni işlevler: Atölye, sanatçı konaklaması, mutfak, depo
- Malzeme yaklaşımı: Dış mekânlarda el yapımı terracotta, iç mekânlarda terrazzo
Malzeme ve çevre düzenlemesi
Projede malzeme tercihleri, yapının geçmişine referans verecek biçimde belirlendi. Dış mekân zeminlerinde el yapımı terracotta kullanılırken, iç mekân yüzeylerinde yapının tarihine gönderme yapan terrazzo yüzeyler tercih edilecek. Peyzaj düzenlemesi olarak kuru peyzaj yaklaşımı benimsendi; taş duvarlar ve beyaz boyalı yüzeyler projenin malzeme paletini tamamlıyor.
Koruma ve yeni tasarım arasında bir denge
Moya Çeşmeköy projesinde, taş ve briket eklentiler arasındaki fugalar belirgin bırakılarak yapının farklı dönemlerde geçirdiği değişimler cephede okunur hale getiriliyor. Bu yaklaşım, yapının tarihî izlerini silmeden yeni kullanımlara açmayı hedefliyor. Tasarımın bu yönü, Datça’da tarihsel dokunun korunması ve küçük ölçekli yenileme projelerinin nasıl yürütülebileceği konusunda örnek teşkil edebilir.
| Öğe | Projedeki Durum |
|---|---|
| Taş duvar dokusu | Korumalı, görünür bırakılacak |
| Pencere açıklıkları | Mevcut iki pencere korunacak |
| Dış zemin | El yapımı terracotta |
| İç zemin | Terrazzo yüzeyler |
| Peyzaj | Kuru peyzaj, taş öğeler |
Mahalle ve sanat ortamı açısından olası etkiler
Çeşmeköy’deki bu tür bir yenileme, hem mekânsal hem de ekonomik açıdan yerel düzeyde etkiler yaratabilir. Yenilenen yapı sanatçı atölyesi ve konaklama alanı olarak kullanılacak olması, bölgeye yönelik kısa süreli konaklama seçenekleri ve sanat odaklı etkinliklerin artmasına olanak sağlayabilir. Ayrıca yapının dokusunun korunarak yeni işlevlere açılması, Datça’nın yerel mimari mirasının yaşatılmasına katkı sağlayacak bir uygulama örneği sunuyor.
Projenin yürütücüsü ZESA Architecture tarafından alınan bu yaklaşım, Datça’da küçük ölçekli restorasyon projelerinin nasıl kurgulanabileceğine dair yerel pratiklere katkı sağlayabilir; ancak uygulama süreci ve işletme aşamasındaki kararlar, projenin mahalle yaşamına etkisini belirleyecek temel unsurlar olarak öne çıkacak.
"Moya Çeşmeköy" adlı proje, yapının farklı dönemlerdeki izlerini koruyarak yeni işlevlerle değerlendirilmesini öngörüyor.
