İstanbul'da Müzik Yorumcuları Meslek Birliği (MÜYORBİR) ev sahipliğinde gerçekleştirilen SCAPR 2026 Çalışma Grubu Toplantısı kapsamında, yorumcu haklarının yapay zekâ kullanımlarına karşı korunmasına yönelik bir iş birliği anlaşması imzalandı. Toplantıya yaklaşık 60 ülkenin yorumcu meslek birliği ve 200'e yakın uzman katıldı. Etkinlik 25 Eylül'e kadar sürecek.
Gündem: Dijital hak yönetimi ve yapay zekâ
Toplantının ana gündem maddeleri arasında dijital hak yönetimi, lisanslama, veri paylaşımı ve yapay zekânın icracı sanatçı haklarına etkisi yer aldı. Katılımcılar, hızlı değişen müzik endüstrisi bağlamında yorumcuların haklarının nasıl korunabileceğini ve ülkeler arasında hangi iş birliği modellerinin tesis edilebileceğini tartıştı. Ayrıca meslek birlikleri arasındaki veri paylaşımının geliştirilmesi ve ortak lisanslama mekanizmalarının oluşturulması öncelikler arasında değerlendirildi.
İmzalanan anlaşmanın kapsamı
Toplantıda iki meslek birliği, yorumcuların ses ve icralarının yapay zekâ teknolojileri karşısında korunmasını hedefleyen ortak çalışma yürütülmesini öngören bir anlaşma imzaladı. Anlaşma, tarafların veri paylaşımı, lisanlama standartlarının uyumlaştırılması ve yapay zekâ temelli içerik üretimi karşısında uygulanacak koruma mekanizmalarının geliştirilmesi yönünde iş birliği yapmasını kapsıyor. Anlaşmanın uygulama detayları ve tarafların rol dağılımı üzerinde çalışmaların önümüzdeki hafta ve aylarda somutlaştırılması bekleniyor.
"Dijital müzik ekonomisi 40 milyar dolara ulaşmış durumda ve dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 1'ini oluşturduğu tahmin ediliyor. Türkiye için bu alanda açıklanmış net bir veri yok; ancak Türkiye'deki telif ekonomisinin yıllık yaklaşık..."
Toplantıda konuşan MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen, dijital müzik ekonomisinin büyüklüğüne rağmen yorumcuların haklarını koruyacak somut mekanizmalara ihtiyaç olduğunu vurguladı. Şeşen, dijital gelirlerin büyümesinin sektörde yeni düzenlemeleri ve uygulamaları zorunlu kıldığını ifade etti.
Türkiye açısından önem ve sonuçları
Bu tür uluslararası buluşmalar, Türkiye'deki meslek birlikleri için iki açıdan önemli. Birincisi, uluslararası standartlara uyum sağlayacak lisanlama ve dijital hak yönetimi uygulamalarının geliştirilmesi; ikincisi ise yapay zekâ tarafından üretilen veya türetilen içeriklerin yaratıcı ve yorumcu haklarına etkisinin yasal ve pratik boyutlarının ele alınması. Anlaşma, Türkiye'deki meslek birliklerine uluslararası ölçekte veri paylaşımı ve ortak lisans modelleri oluşturma fırsatı sunuyor.
- Katılımcı profili: Yaklaşık 60 ülke, 200'e yakın uzman ve çeşitli meslek birlikleri.
- Gündem başlıkları: Dijital hak yönetimi, lisanslama, veri paylaşımı, yapay zekânın icracı haklarına etkisi.
- Somut adım: Yapay zekâ karşısında yorumcu haklarını korumaya yönelik iki meslek birliği arasında iş birliği anlaşması.
Pratikte hangi hakların ve hangi formatların korunacağı, veri paylaşımının hukuki çerçevesi ve lisanslama modellerinin nasıl işleneceği gibi teknik detaylar, önümüzdeki toplantılar ve çalışma gruplarında netleştirilecek. Anlaşmanın uygulanması, özellikle dijital platformların lisanslama politikaları ve yapay zekâ şirketlerinin veri kullanım pratikleri ile doğrudan ilişkili olacak.
| Konu | Durum |
|---|---|
| Katılımcı sayısı | ~60 ülke, ~200 uzman |
| Dijital müzik ekonomisi | ~40 milyar dolar (küresel, tahmini) |
Uluslararası iş birlikleri, ulusal telif ve lisanslama düzenlemeleri üzerinde hem baskı hem de yönlendirme etkisi yaratıyor. Türkiye'deki meslek birlikleri için bu tür anlaşmalar, dijital platformlar ve yapay zekâ uygulamaları karşısında yorumcuların haklarını koruyacak mevzuat ve uygulama standartlarının geliştirilmesine doğrudan katkı sağlayabilir. Toplantının sonuçları, önümüzdeki dönemde hem sektörel pratiklere hem de yasal düzenlemelere kaynaklık edebilecek nitelikte.
SCAPR 2026 Çalışma Grubu Toplantısı'ndaki oturumlar ve imzalanan anlaşma, müzik endüstrisinin dijital dönüşümü sürecinde yorumcu haklarının nasıl savunulacağına dair somut adımlar atılmasının başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Uygulama aşamasındaki kararlar, dijital platformlarla yürütülecek müzakereler ve uluslararası standartların adaptasyonu belirleyici olacak.
