Sarıkamış'ın sarıçam ve göknar karışımlı ormanlarında 20 yılı aşkın süredir yürütülen fotokapan çalışmaları, bölgedeki yaban hayatının izlenmesine temel veri sağlıyor. KuzeyDoğa Derneği, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP) ve ABD Utah Üniversitesi ortaklığında sürdürülen "Büyük Etoburların Araştırılması Projesi" kapsamında bu yıl Sarıkamış çevresinde 50 ayrı noktaya ısı ve harekete duyarlı dijital fotokapanlar kuruldu.
Çalışmanın kapsamı ve amaçları
Projede kullanılan cihazlar hem fotoğraf hem de video kayıtları alabiliyor. Arazi ekibinin amacı, özellikle karasal yırtıcılar ve orman örtüsünde yaşayan memelilerin hareketliliğini ve yaşam alanı kullanımını belgelemek. Ekipler, fotokapanlara düşen görüntüleri analiz ederek popülasyon trendleri, mekânsal dağılım ve türler arası etkileşimlere ilişkin veriler üretiyor.
Bulgular ve teknik detaylar
KuzeyDoğa Derneği Bilim Koordinatörü Emrah Çoban, Sarıkamış'a yönelik çalışmaların 2006'dan beri devam ettiğini belirtti. Çoban, ilk dönemlerde analog ve filmli kameralar kullanıldığını, teknolojinin ilerlemesiyle dijital makinelerle kayıtların alındığını anlattı. Çoban ayrıca fotokapanların bilim insanlarının doğadaki gözü işlevi gördüğünü vurguladı ve projeye ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
«Aslında fotokapanlar bilim insanlarının doğadaki gözü, biz doğada yokken doğada neler olduğunu bize anlatmak için en önemli kullandığımız araçlardan bir tanesidir.»
Kaydedilen veriler arasında dikkat çeken noktalar:
- Proje süresince çekilen fotoğraf sayısı: 600 binden fazla.
- Saptanan memeli türü sayısı: 13 tür.
- Bu yıl kurulan aktif fotokapan noktası: 50 nokta.
| Ölçüt | Değer |
|---|---|
| Çalışma başlangıcı | 2006 |
| Kayıtlı fotoğraf sayısı | 600.000+ |
| Tespit edilen memeli türü | 13 |
| Bu yılki fotokapan sayısı | 50 |
Hangi türler gözlendi?
Fotokapanlara yansıyan görüntülerde bölgede kurt, vaşak, domuz, tavşan ve bozayı gibi türlerin hareketleri düzenli olarak belgelendi. Çalışma sırasında ayrıca daha önce fotokapanlarda görmediği bazı kuş türleri de kayda geçtiğini belirten Çoban, ekiplere yeni yerleşim ve hareket verileri sağlandıkça analizlerin derinleşeceğini söyledi.
Çoban, bölgede özellikle büyük karasal yırtıcı bozayıyı daha iyi izleyebilmek için yeni ayarlarla bir fotokapan daha kurduklarını ifade etti: «Sarıkamış bölgesindeki en büyük karasal yırtıcı bozayı için kapanın ayarlarını yapıyoruz.» Bu yönlendirme, bozayıların aktivite dönemleri ve rota tercihleri hakkında daha ayrıntılı veri elde edilmesini amaçlıyor.
Yerel etkiler ve gelecek adımlar
Sarıkamış ormanlarındaki bu uzun soluklu çalışmalar, yalnızca akademik veri üretmekle kalmıyor; yerel yönetimler, koruma planları ve ekoturizm açısından da önemli bilgiler sağlıyor. Fotokapan verileri, türlerin yoğunlaştığı alanları, barınak ve beslenme bölgelerini ortaya koyarak yönetim kararlarına temel oluşturuyor. Ayrıca, türlerin korunmasına yönelik yerel farkındalığın artmasına katkı sağlıyor.
Yıllara yayılan kayıtlı veri havuzu analiz edildikçe, bölgedeki biyolojik çeşitliliğin korunması ve yönetilmesine yönelik somut öneriler geliştirilebilecek. Proje ortakları, elde edilen görüntü ve videoları bilimsel çalışmalarda kullanmaya, bölgedeki tür zenginliğini daha ayrıntılı biçimde raporlamaya devam edeceklerini belirtiyorlar.
Sarıkamış halkı için ormanlardaki bu düzenli gözlem, doğanın ritmini anlamaya yönelik bir pencere işlevi görüyor. Soğuk dağ ikliminde zorlu koşullarla yürütülen saha çalışmaları, hem bilim insanlarının hem de yerel gönüllülerin emeğiyle sürüyor.
