Sağlık Bakanlığı, hastaların tıbbi işlemlere verdiği rızaların elektronik ortamda toplanmasını öngören yeni düzenlemeyi yürürlüğe koydu. Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik, sağlık kuruluşlarında rıza alma sürecinin e-Nabız ve hasta cep telefonlarına gönderilecek tek kullanımlık SMS kodu yöntemleriyle yapılmasına imkân veriyor. Düzenleme aynı zamanda güvenlik ve kimlik doğrulama gerekliliklerini ayrıntılı biçimde düzenliyor.
Düzenlemenin kapsamı ve uygulanması
Yeni düzenleme kapsamında hastaların tıbbi işlem öncesinde bilgilendirme formunu elektronik ortamda alma ve onay verme seçeneği getirildi. Bu süreçte şu adımlar öne çıkıyor:
- Hasta ve işlem gerçekleştirecek sağlık çalışanının kimliğinin doğrulanması zorunlu.
- Elektronik onay için hastanın doğrulanmış cep telefonu numarasının sistemde bulunması gerekiyor.
- Telefon numarası doğrulaması yapıldıktan sonra bu doğrulama, 12 ay süreyle geçerli sayılacak; sürenin dolması halinde yeniden doğrulama istenecek.
- Bilgilendirme formu e-Nabız üzerinden veya cep telefonuna gönderilen bağlantıyla hastaya iletilecek; kabul durumunda hastaya tek kullanımlık onay kodu gönderilecek.
Onay alma biçimleri ve kayıt altına alma
Düzenlemeye göre onay süreci iki temel yolla işletilebilecek. Hastalar e-Nabız üzerinden işlemi kendileri tamamlayıp kodu sisteme girebilecek. Diğer yandan sağlık kuruluşlarının elektronik cihazları üzerinden yapılan işlemlerde, onay kodu sağlık çalışanıyla paylaşılabilecek ve kodun doğrulanmasıyla onay alınmış sayılacak. Bakanlık, elektronik şekilde alınan onayların kendi sisteminde saklanacağını, hastaların bu belgelere e-Nabız aracılığıyla erişebileceğini belirtiyor. Kayıtlara; işlemin tarihi, saati ve onayı alan sağlık çalışanının bilgileri de eklenecek.
Koruma, çocuklar ve temsilciler
Düzenleme, kişisel verilerin ve kayıtların güvenliğine ilişkin yükümlülükleri sağlık kuruluşlarının sorumluluğuna veriyor. Ayrıca 18 yaşından küçük hastalar veya kanuni temsilci gerektiren durumlarda işlemlerin esasen kanuni temsilciler tarafından yürütüleceği kaydedildi. Temsilcinin bulunmadığı ya da elektronik ortamda kimlik doğrulamasının yapılamadığı hallerde elektronik onay yönteminin kullanılamayacağı hükme bağlandı.
Yürürlük ve olası etkiler
Yönetmelik yayımlandığı tarihte, yani 27 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi. Uygulamanın sahada nasıl işleyeceğine ilişkin tartışmalar, hem sağlık kuruluşlarının teknik altyapı hazırlığı hem de hasta bilgilendirme süreçleri ekseninde sürecek. Elektronik onayın benimsenmesi, kağıt formların kullanımını azaltabileceği gibi rıza süreçlerinin izlenebilirliğini artırabilir. Ancak uygulamada kimlik doğrulama ve veri güvenliği uygulamalarının etkinliği ile erişim eşitsizlikleri gibi hususlar kritik olacak.
| Öğe | Detay |
|---|---|
| Yürürlük | 27 Ekim 2026 |
| Onay alma araçları | e-Nabız, tek kullanımlık SMS kodu |
| Telefon doğrulama geçerlilik süresi | 12 ay |
Uzmanlar ve hasta hakları savunucuları, uygulamanın hasta güvenliği ve mahremiyeti üzerindeki etkilerini izleyecek. Elektronik onayın sahaya yaygınlaştırılması sürecinde hem sağlık personelinin eğitimi hem de hastaların bilgilendirilmesi önemli olacak. Ayrıca, cep telefonu kaydı bulunmayan ya da elektronik işlemleri tercih etmeyen vatandaşlar için alternatif yöntemler gerektiği vurgulanıyor.
Sağlık Bakanlığı tarafından getirilen bu düzenleme, tıbbi rıza süreçlerinde dijitalleşmeyi hızlandırmayı hedefliyor. Uygulamanın kullanılmaya başlanmasıyla birlikte, sağlık kuruluşları ve hastalar arası iletişim kanallarında pratiklik artarken, veri yönetimi ve güvenliği hususlarının da sıkı takip edilmesi gerekecek.
