Ören Pazarı'nda günlük hayatın aynası: fiyatlar ve alım gücü
Milas'ın Ören Mahallesi'nde kurulan Cumartesi Pazarı, kent ekonomisinin ve kırsal gelirin yansımalarını açıkça gösteriyor. Pazarda konuştuğumuz üreticiler, esnaf ve vatandaşlar artan girdi maliyetleri ile düşen alım gücünün satışlara ve tüketim alışkanlıklarına doğrudan yansıdığını belirtiyor.
Uzun yıllardır zeytinyağı üretimi yapan bir satıcı, geçmiş dönemlerle bugün arasında keskin bir fark olduğunu ifade ederek, «Eskiden zeytinyağı sata sata kollarım, zeytin toplaya toplaya ellerim mahvolurdu. Şimdi hiç... Getiriyorum, götürüyorum. Bir kilo, iki kilo yağ satıyorum. Hiçbir şey eskisi gibi değil» dedi. Bu sözler, üretim ve satışta dikkati çeken durgunluğu özetliyor.
Maliyet ve gelir arasındaki uçurum
Pazarda görüşülen bir incir satıcısı, ürünün piyasa fiyatının yüksek görünmesine karşın alım gücünün düşük olduğunu vurguladı. Satıcı, incir fiyatının 150 lira olduğunu belirtirken, tüketicinin bütçesinin bu fiyatı karşılamada yetersiz kaldığını söyledi. Satıcının verdiği maliyet örneği, üreticinin pazara ulaşana kadar katlandığı giderleri ortaya koyuyor: 30 kilogram incir toplamak için 2-3 bin lira harcandığına dikkat çekildi.
| Kalem | Verilen değer |
|---|---|
| İncir fiyatı (kg) | 150 lira |
| 30 kg incir toplama maliyeti | 2-3 bin lira |
| Gübre | 1.500-2.000 lira |
| Hayvan yemi | 800-900 lira |
| Emekli aylığı (örnek) | 27.000 lira |
Tüketici perspektifi: Yurtdışı karşılaştırması
Pazarda bulunan ve yurt dışında da yaşamış bir vatandaş, Türkiye ile yurtdışı arasındaki fiyat ve yaşam kalitesi farkına dikkat çekti. Almanya örneğini veren kişi, orada gıdanın daha erişilebilir fiyatlarda olduğunu söyleyerek, «Orada yiyecek herkesin alacağı fiyatlarda. Bir aileyi doyurmak için burada çok para lazım» görüşünü paylaştı. Bu değerlendirme, tüketicilerin gündelik harcama baskısını gözler önüne seriyor.
«İncir pahalı değil, insanların alım gücü düşük olduğu için pahalı geliyor.»
Genç üretici ve girdi sorunları
Kıbrıs'ta ziraat mühendisliği okuyan bir genç üretici de pazarda görüşlerini aktardı. Gübre ve yem fiyatlarının yüksekliğine vurgu yapan genç, gübre giderinin 1.500-2.000 lira, yem giderinin ise 800-900 lira düzeyinde olduğunu söyledi. Bu koşullar altında üretimin sürdürülebilirliğine ilişkin kaygılar dile getirildi. Genç üretici, destek mekanizmalarının artması hâlinde ürünleri daha uygun fiyata piyasaya sunabileceklerini ifade etti.
- Üreticiler, yüksek girdi maliyetleri nedeniyle ürün maliyetlerini karşılamakta zorlanıyor.
- Tüketiciler, gıda fiyatlarının yüksekliğini ve alım gücünün düşüklüğünü yakınma konusu yapıyor.
- Pazar gözlemleri, yerel ekonomi ile kırsal gelir arasındaki dengenin bozulduğunu gösteriyor.
Ören Pazarı'ndaki bu tablo, Milas'ın kırsal ekonomisi ve kent tüketicisinin önümüzdeki dönemde karşılaşacağı zorluklara işaret ediyor. Üretici ve satıcılar, maliyetleri düşürecek ve alım gücünü artıracak çözümler ararken, tüketiciler de günlük harcamalarında daha seçici davranmak zorunda kalıyor. Yerel aktörler ile tarım ve ekonomi politikaları belirleyicileri arasındaki diyalog, piyasanın istikrarı açısından önem taşıyor.
