Projenin kapsamı ve hedefleri
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) koordinasyonunda, Cumhurbaşkanı eşi Emine Erdoğan himayesinde yürütülen Sıfır Atık Mavi projesi çerçevesinde Fethiye Körfezinde geniş çaplı bir çevre müdahalesi başlatılıyor. Projenin öncelikli hedefleri arasında deniz ekosisteminin korunması, deniz çayırlarının geri kazanımı ve kontrolsüz tekne bağlamanın önüne geçilmesi yer alıyor.
Dip çamuru temizliği: ölçek ve yöntem
Yetkililerce paylaşılan verilere göre, çalışmada çıkarılması hedeflenen dip çamuru miktarı yaklaşık 16,2 milyon metreküp olarak belirtildi. Proje kapsamında TÜÇA'ya ait iki dip tarama gemisiyle körfezin çeşitli bölümlerinden tarama yapılacak; çalışmanın tamamlanmasıyla körfezde hedeflenen ortalama derinlik 3,4 metre olacak. Yetkililer, operasyonun yaklaşık 600 hektarlik alanı etkileyeceğini ifade etti.
Mapa-Şamandıra Sistemi ve bağlama düzeni
Deniz tabanındaki tahribatın ve çapa atmanın engellenmesi amacıyla Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi Fethiye’de devreye alınacak. Proje, Göcek-Dalaman pilot uygulamasının deneyimine dayanıyor. Pilot bölgedeki uygulamalarda:
- 17 koy için yerleştirilmiş 896 deniz mapası ve 876 tonoz ile başlangıç altyapısı oluşturuldu.
- Mobil uygulama üzerinden rezervasyon yapılarak bağlama noktalarına yönlendirme sağlanıyor; böylece koylarda rasgele çapa atma engelleniyor.
- Koylarda konaklama süreleri standardize edildi; örneğin bazı koylar için maksimum süre uygulaması getirildi (Göcek ve Dalaman için toplamda 11 güne kadar izin verildiğine ilişkin düzenleme pilot uygulamada yer aldı).
"Amacımız deniz tabanındaki tahribatın, çapa atmanın engellenmesi. Bu sayede ekolojik sistemin geri dönmesini amaçlıyoruz."
Saha organizasyonu ve araç gereç
DERİA (Deniz Rehabilitasyonu İşbirliği ve Atık Yönetimi A.Ş.) sahada operasyonel yapıyı kuran kuruluş olarak öne çıkıyor. Pilot uygulamada sahada görev yapan araç ve ekipmanlar arasında 14 palamar botu, 4 deniz denetim botu, 1 hizmet botu, 1 atık alım gemisi ve en az bir deniz süpürgesi (TÜÇA91) sayıldı. Bu araçlar, günlük devriyeler ve gelen ihbarlara göre koylardaki yüzey kirliliğine anında müdahale ediyor; atık alım gemileri teknelerden atık toplayarak deniz yüzeyindeki kirliliğin karaya dönüşmesini engelliyor.
Yerel etkiler: turizm, denizcilik ve ekosistem
Fethiye için hem çevresel hem ekonomik sonuçları olan bir çalışma olacak. Dip çamuru temizliğinin deniz çayırlarının korunmasına katkı sağlaması, su kalitesinin ve deniz canlılarının yaşam alanlarının iyileşmesi bekleniyor. Aynı zamanda Mapa-Şamandıra Sistemi ile tekne trafiğinin düzenlenmesi, koyların aşırı kullanımının sınırlanması ve bağlama adaletinin sağlanması hedefleniyor. Bu düzenlemeler, özellikle yat ve tur teknesi işletmecileri, dalış ve su sporları sektörleri ile kıyı turizmi için doğrudan sonuçlar doğuracak; düzenli bağlama altyapısı ve atık alım hizmetleri kıyıların uzun vadeli kullanılabilirliğini destekleyecek.
Uygulama takvimi ve denetim
Çalışmanın başlaması için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ile yerel yetkililerin katılımıyla tören planlandığı bildirildi. Yetkililer, hem dip tarama hem de Mapa-Şamandıra kurulumunun eş zamanlı yürüyeceğini, saha denetimlerinin düzenli olarak yapılacağını ve uygulamanın mobil uygulama ile izlenebilir olacağını belirtti. Projenin tamamlanmasının ardından bölgedeki derinlik, bağlama düzeni ve atık toplama süreçleri açısından ölçülebilir gelişmeler bekleniyor.
| Parametre | Veri |
|---|---|
| Toplam dip çamuru (yaklaşık) | 16,2 milyon m³ |
| Hedef ortalama derinlik | 3,4 m |
| Kapsanan alan | ~600 hektar |
| Göcek pilot verileri | 17 koy, 896 mapa, 876 tonoz |
Fethiye kent yönetimi, denizcilik sektör temsilcileri ve çevre aktörleri için projenin adımları yakından takip edilecek. Uygulamanın hem çevresel hem de ekonomik sürdürülebilirlik sağlama potansiyeli, bölge halkı ve işletmeler için belirleyici olacak.
