Edremit’te zeytinyağı üreticilerine alarm
Edremit Ticaret Odası (ETO), yaklaşan zeytin hasadı öncesinde zeytin ve zeytinyağı sektöründe bir dizi dış ve iç etkene bağlı olarak ciddi bir sıkışma yaşanabileceği uyarısında bulundu. ETO Başkanı Ahmet Çetin, ABD pazarında uygulanan yeni ek tarifeler, dünya piyasalarındaki düşen fiyatlar ve iç piyasada uygulanan politikaların birleşiminin üretici ve ihracatçıyı sıkıştırdığını belirtti.
Temel sorunlar ve ihracat baskısı
ETO’nun açıklamasında öne çıkan başlıca sorunlar arasında ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı ilave tarife, ihracatta karşılaşılan kota uygulamaları ve uluslararası piyasalarda zeytinyağı fiyatlarının gerilemesi yer aldı. Başkan Çetin, ABD’ye girişte Türkiye menşeli ürünlere getirilen ek tarifenin sektöre ağır bir maliyet yükü getirdiğini söyledi.
«Türkiye menşeli ürünlere mevcut taban gümrük vergilerine ilave olarak yüzde 12,5 oranında ek tarife getirildi. Buna karşın AB ülkelerine uygulanan ilave oran yüzde 10 seviyesinde kaldı. Tunus gibi ana üretici rakiplerimiz ise bu ek tarifelerden tamamen muaf tutuldu.»
ETO açıklamasında, yüzde 2,5’lik farkın küçük görülebileceği; ancak zeytinyağında dar kâr marjları ve yüksek navlun maliyetleriyle birlikte bu farkın Türk ihracatçısı üzerinde belirleyici olduğunu vurgulandı. Edremit bölgesi için özel önemi olan ABD pazarında İspanya, İtalya ve Tunus gibi rakipler karşısında pazar payı kaybı riski işaret edildi.
Fiyatlar hasat maliyetini karşılamıyor
ETO Başkanı Çetin, uluslararası toptan zeytinyağı litre fiyatının 3,5-4 Euro bandına gerilediğini belirterek, bu seviyenin mevcut hasat maliyetlerini karşılamadığını söyledi. Açıklamada ayrıca geçen yıldan kalan satılamayan stokların depolarda beklediği, yüksek rekolte beklenen sezonda ürünün dalında kalma ve depolardaki stokların bozulma riski olduğuna dikkat çekildi.
- ABD ilave tarife: Türkiye için %12,5 (ETO tarafından belirtilen oran)
- AB ile fark: %2,5 daha dezavantajlı konum
- Dünya fiyatı: Liter başına 3,5-4 Euro aralığı
Yerel etkiler ve olası sonuçlar
Edremit ekonomisi için zeytin ve zeytinyağı hem istihdam hem de ihracat geliri bakımından kritik öneme sahip. ETO’nun ifadelerine göre, acil önlem alınmaması halinde ortaya çıkabilecek sonuçlar şu başlıklarda toplanıyor:
- Hasat edilen ürünün satılamaması ve üreticinin gelir kaybı,
- Depolarda biriken stokların bozulma riski,
- İhracatta pazar kayıpları ve uzun vadeli rekabet gücü zayıflaması.
| Gösterge | ETO tarafından belirtilen durum |
|---|---|
| ABD ek tarife | %12,5 |
| AB ek tarife | %10 (karşılaştırma) |
| Uluslararası litre fiyatı | 3,5-4 Euro |
ETO çağrısı ve beklentiler
Edremit Ticaret Odası, hem merkezi yönetim hem de ilgili kuruluşlardan acil destek talep ediyor. Açıklamada, sektörün dar kâr marjları göz önünde bulundurularak destek mekanizmaları, ihracat kolaylıkları veya pazar çeşitlendirme önlemlerinin derhal devreye alınmasının önemi vurgulandı. ETO, özellikle ABD pazarındaki vergi düzenlemelerinin Türk üreticisi için düzeltilmesi gerektiğini belirtiyor.
Edremit’te üreticiler ve ihracatçılar için önümüzdeki haftalar kritik olacak. Hasatın başlamasıyla birlikte piyasa hareketleri ve alınacak olası devlet desteği, bölge üreticilerinin yüzünü döndürecek temel faktörler olarak öne çıkıyor.
