Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ülkenin ana toprakları ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında planlanan Zengezur Koridorunun sadece kara ve demir yollarından ibaret olmadığını, daha geniş bir altyapı bütünlüğü olarak tasarlandığını belirtti. Aliyev, devlet televizyonu AZTV'ye verdiği röportajda projenin fiber optik kablo, elektrik hatları ve ihtiyaç durumunda petrol ve doğalgaz boru hatlarını da kapsayabileceğini ifade etti.
Projenin kapsamı ve hedefleri
Aliyev, Zengezur Koridoru'nun açılmasının uzun süredir Azerbaycan'ın gündeminde olduğunu ve artık hedefe yaklaşıldığını söyledi. Projenin başlangıçta öncelikle bir ulaşım güzergahı olarak planlandığını; ancak zaman içinde daha geniş bir altyapı alanına dönüştüğünü vurguladı. Cumhurbaşkanının verdiği bilgilere göre koridor için öngörülen somut hedeflerden biri, yıllık en az 15 milyon ton yük taşımacılığıdır.
«Azerbaycan'ın ana bölümünü onun ayrılmaz parçası olan Nahçıvan'la birleştirmek bizim uzun yıllardır arzumuzdu. Artık hedefimize çok yaklaştık.»
Ayrıca Aliyev, Azerbaycan tarafında demir yolunun gelecek yıl Ermenistan sınırına ulaşacağını; ancak Ermenistan tarafının altyapı çalışmalarını tamamlamadığı için kendi taraflarındaki çalışmaları daha da hızlandırma ihtiyacı hissetmediklerini dile getirdi.
Diplomasi ve zaman çizelgesi
İkinci Karabağ Savaşı sonrası imzalanan üçlü bildiride iki bölge arasındaki bağlantıya ilişkin bir hüküm bulunduğunu hatırlatan Aliyev, savaşın bitiminden sonraki beş yıllık dönemde Ermenistan tarafından pratik adımların atılmadığını söyledi. Aliyev, 8 Ağustos 2025'te Washington'da düzenlenen ve üçlü zirve olarak nitelendirilen toplantıda konunun çözüme bağlandığını, bu zirvede anılan projenin (kendisinin verdiği isimle TRIPP) uygulanmasına başlandığını kaydetti.
Devlet kaynaklarına göre Azerbaycan savaş sonrasında hem kara hem de demir yollarının yeniden inşasına hız verdi; Nahçıvan yönünde yapılan çalışmaların da sürdüğü bildirildi. Aliyev'in verdiği tarihler ve hedefler şu şekilde özetlenebilir:
| Tarih / Dönem | Açıklama |
|---|---|
| İkinci Karabağ Savaşı sonrası | Üçlü bildiriyle koridora ilişkin hüküm kondu |
| Beş yıllık takip dönemi | Ermenistan tarafından pratik adımlar atılmadı (Aliyev'in ifadeleri) |
| 8 Ağustos 2025 | Washington zirvesinde çözüm sağlandığı, TRIPP projesinin uygulamaya alındığı bildirildi |
| Gelecek yıl (Aliyev açıklaması) | Azerbaycan demir yolunun Ermenistan sınırına ulaşması öngörülüyor |
Jeopolitik ve ekonomik sonuçlar
Koridorun yalnızca ulaşım değil enerji ve iletişim altyapısını da içerecek şekilde inşa edilmesi, bölgenin ekonomik entegrasyonunu hızlandırma potansiyeli taşıyor. Fiber optik ve elektrik hatlarının geçirilmesi, Nahçıvan ile ana ülke arasında doğrudan bağlantı sağlayarak iletişim ve elektrik arz güvenliğini artırabilir. Öte yandan petrol ve doğalgaz boru hatlarının ileride devreye alınabilme olanağı, enerji ticareti ve transit hatları açısından yeni seçenekler sunuyor.
Bununla birlikte projenin uygulanmasıDoğrudan etkilenecek tarafların altyapı hazırlığına, sınır ötesi işbirliğine ve siyasi iradeye bağlı olacak. Aliyev'in açıklamalarına göre Azerbaycan kendi tarafındaki inşaatı tamamlamaya yönelik adımları atıyor; ancak Ermenistan tarafının durumu uygulamanın hızını ve kapsamını belirleyecek önemli bir unsur olmaya devam ediyor.
- Hedeflenen yıllık yük miktarı: En az 15 milyon ton
- Öngörülen altyapı bileşenleri: Demir yolu, kara yolu, fiber optik, elektrik hatları, ileride petrol ve doğalgaz boru hatları
- Kilometre taşları: 8 Ağustos 2025 Washington zirvesi (TRIPP uygulaması başlatıldı), demir yolunun önümüzdeki yıl Ermenistan sınırına ulaşması
Zengezur Koridoru, bölgesel ulaşım ağlarını yeniden şekillendirebilecek stratejik bir projedir. Projenin hayata geçirilmesi, yalnızca Azerbaycan'ın iç bağlantılarını güçlendirmekle kalmayacak, aynı zamanda Güney Kafkasya'da ekonomik koridorların yeniden düzenlenmesine ve bölgesel ticaretin artmasına yol açabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Uygulama sürecindeki gelişmeler, özellikle sınır geçişleri ve Ermenistan tarafının hazırlıkları yakından takip edilmeye devam edecek.
