Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) Başkanı Zafer Küçükşabanoğlu, yeni Orta Vadeli Programda (OVP) yapay zekâ, ileri teknolojiler, dijital dönüşüm, Ar-Ge ve nitelikli insan kaynağına dair hedeflerin güçlü biçimde yer almasının devletin bu alandaki kararlılığını gösterdiğini söyledi. Küçükşabanoğlu, söz konusu hedeflerin yalnızca teknoloji politikası olmaktan çıkıp; kalkınma, üretim, istihdam ve küresel rekabet politikalarının temel unsurlarından biri hâline geldiğini vurguladı.
OVP’de öncelikler ve ülkedeki beklenti
Küçükşabanoğlu, OVP’deki yaklaşımı değerlendirdikten sonra Türkiye’nin rolünü ve atılması gereken adımları şöyle özetledi: teknoloji alanında dışa bağımlılığın azaltılması, uluslararası rekabetçiliğin artırılması ve Ar-Ge temelli yatırımların desteklenmesi. Buna paralel olarak yenilikçi girişimcilik faaliyetlerinin güçlendirilmesinin programın temel amaçları arasında yer aldığına dikkat çekti.
"Yapay zekâ artık yalnızca bir teknoloji meselesi değildir. Ekonomiden milli güvenliğe, eğitimden üretime, kamu yönetiminden uluslararası rekabete kadar ülkelerin geleceğini doğrudan etkileyen stratejik bir güç alanıdır."
Küçükşabanoğlu, OVP’de yapay zekânın siber güvenlik, otonom sistemler, kuantum teknolojileri, uzay ve uydu teknolojileri, çip, blokzincir ve robotik gibi derin ve ileri teknoloji alanlarıyla önceliklendirilmesinin önemine işaret etti. Bu alanların, hem ekonomik hem de güvenlik boyutunda stratejik öncelikler taşıdığını belirtti.
Hedef: Kendi teknolojisini üreten ve ihraç eden Türkiye
AIPA Başkanı, Türkiye’nin dünya teknolojisini tüketen bir ülke olmaktan çıkıp; kendi teknolojisini geliştiren, fikri mülkiyet üreten ve teknolojisini ihraç eden bir yapıya erişmesi gerektiğini dile getirdi. Bu hedef doğrultusunda OVP’de Ar-Ge’ye, teknoloji girişimciliğine ve yüksek katma değerli teknoloji ihracatına verilen önemin çok değerli olduğunu vurguladı.
Küçükşabanoğlu ayrıca insan kaynağının önemine dikkat çekti ve OVP’de stratejik alanlarda nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine yönelik lisansüstü eğitim desteklerinin öne çıktığını belirtti. Bu yaklaşımı gelecekteki rekabet gücünün temel belirleyicilerinden biri olarak değerlendirdi:
"En büyük rekabet alanlarından biri nitelikli insan kaynağı olacak."
Uygulama ve öncelik alanları
OVP kapsamında belirtilen öncelikler uygulamaya dönüştürüldüğünde, politika araçlarının Ar-Ge destekleri, eğitim teşvikleri, kamu-üniversite-sanayi iş birlikleri ve doğrudan yatırım teşvikleri üzerinden şekilleneceği öngörülüyor. AIPA başkanının açıklamalarına göre, öncelik verilen alanlar şunlar:
- Siber güvenlik
- Otonom sistemler
- Kuantum teknolojileri
- Uzay ve uydu teknolojileri
- Çip teknolojileri
- Blokzincir
- Robotik
Ayrıca, lisansüstü eğitim destekleri ve kamu-üniversite-sanayi iş birliklerinin güçlendirilmesi, nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi açısından kritik görülüyor. Bu yaklaşım; uzun vadede teknolojik bağımsızlık, yüksek katma değerli üretim ve küresel rekabetçilik hedeflerine hizmet edecek bir altyapı oluşturmayı amaçlıyor.
| Hedef Alan | Beklenen Etki |
|---|---|
| Ar-Ge yatırımları | Yerli teknoloji üretimi ve ihracatın artması |
| Nitelikli insan kaynağı | Uzun vadeli rekabet gücü |
| Derin teknoloji alanları | Milli güvenlik ve stratejik bağımsızlık |
Küçükşabanoğlu, OVP’deki vurgu ve politika hedeflerinin uygulanmasına dair güçlü bir kamu-özel sektör koordinasyonu gerektiğini söylerken, bu alanlarda başarılı olunması halinde Türkiye’nin yalnızca teknoloji tüketen değil aynı zamanda teknoloji ihraç eden bir ülke konumuna yükselebileceğini belirtti.
Bu tür programların somut etkileri; ayrılan kaynakların niteliği, uygulama mekanizmalarının etkinliği ve eğitim ile Ar-Ge ekosisteminin hızla güçlendirilip güçlendirilemeyeceğine bağlı olacak. AIPA’nın çağrısı, politika yapıcılar, akademi ve sanayi için ortak hareket etmeye yönelik bir uyarı niteliği taşıyor.
