Ένα υπόγειο οικοσύστημα στο κέντρο της έρευνας
Το σπήλαιο του Αγγίτη, γνωστό και ως σπήλαιο του Μααρά, στην ευρύτερη περιοχή της Δράμας αποκαλύπτεται υπό το πρίσμα πρόσφατης επιστημονικής καταγραφής ως ένας ιδιαίτερος υπόγειος κόσμος με σημαντική βιοποικιλότητα. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους ΙΙ» (ΒΙΑΣ ΙΙ) και φέρνει στο φως δεδομένα που συνδέουν στενά τα οικολογικά με τα αρχαιολογικά και γεωλογικά χαρακτηριστικά του χώρου.
Σύμφωνα με τις καταγραφές, στο σπήλαιο έχουν αναγνωριστεί τουλάχιστον 24 διαφορετικά είδη, ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνονται τρία ενδημικά είδη —δηλαδή οργανισμοί που έχουν συναντηθεί μόνο στην περιοχή αυτή και όχι σε άλλο σημείο του κόσμου. Η ένταξη του σπηλαίου στο πρόγραμμα ΒΙΑΣ ΙΙ έγινε τον Οκτώβριο του 2025.
Συνδυασμός αρχαιολογίας και περιβάλλοντος
Το σπήλαιο του Αγγίτη δεν είναι μόνο σημαντικό για τη βιοποικιλότητά του· πρόκειται ταυτόχρονα για έναν αρχαιολογικό χώρο με στοιχεία που ενισχύουν την αξία του ως σημείο μελέτης και προστασίας. Η παρουσία ενός υπόγειου ποταμού, που διασχίζει το βουνό και συνδέεται με τα νερά του λεκανοπεδίου του Κάτω Νευροκοπίου, δημιουργεί έναν υπόγειο υγρότοπο που υποστηρίζει αυτό το μοναδικό οικοσύστημα.
«Θα έλεγα με απόλυτη βεβαιότητα πως αποτελεί το σημαντικότερο υπόγειο ποτάμι της χώρας, είναι μοναδικό στο είδος του. Είναι ένα σπήλαιο φαινόμενο»
Τα λόγια αυτά αποδίδονται στον βιολόγο και μεταδιδακτορικό ερευνητή Σάββα Παραγκαμιάν, μέλος της ερευνητικής ομάδας, που τόνισε την τριπλή —αρχαιολογική, βιολογική και γεωλογική— αξία του σπηλαίου.
Συνεργασία φορέων και ερευνητών
Το πρόγραμμα ΒΙΑΣ ΙΙ υλοποιείται υπό την εποπτεία του υπουργείου Πολιτισμού και σε συνεργασία με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς. Στη μελέτη συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, καθώς και ειδικοί στη βιοσπηλαιολογία.
| Φορέας/Ερευνητής | Ρόλος |
|---|---|
| Υπουργείο Πολιτισμού | Επιχορήγηση και συντονισμός προγράμματος ΒΙΑΣ ΙΙ |
| Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας | Συνεργασία για περιβαλλοντική διάσταση |
| ΕΚΠΑ, ΕΙΕ, ΟΦΥΠΕΚΑ | Επιστημονική υποστήριξη και υλοποίηση ερευνών |
- Καταγραφή: τουλάχιστον 24 είδη στο σπήλαιο.
- Ενδημικά είδη: 3 καταγεγραμμένα μόνο στον Αγγίτη.
- Ένταξη στο πρόγραμμα ΒΙΑΣ ΙΙ: Οκτώβριος 2025.
Τοπικές συνέπειες και προοπτικές
Η αναγνώριση της βιοποικιλότητας του σπηλαίου ανοίγει ζητήματα διαχείρισης, προστασίας και ανάδειξης. Η διπλή φύση του χώρου —ως αρχαιολογικού μνημείου και ως οικοσυστήματος με σπάνια είδη— απαιτεί συντονισμένη πολιτική προστασίας που να συνυπολογίζει την έρευνα, την πρόσβαση του κοινού και τη διατήρηση των ευαίσθητων υπογείων βιοτόπων. Τοπικοί φορείς και επιστήμονες καλούνται να συνεργαστούν ώστε να διασφαλιστεί ότι οι μελλοντικές παρεμβάσεις δεν θα υπονομεύσουν τα ειδικά χαρακτηριστικά του σπηλαίου.
Η δημόσια γνωστοποίηση των ευρημάτων στοχεύει επίσης στο να ευαισθητοποιήσει την τοπική κοινωνία της Δράμας και τους επισκέπτες για τη μοναδικότητα αυτού του υπόγειου κόσμου, ενισχύοντας την επιστημονική και πολιτισμική αξία της περιοχής, χωρίς να παραβλέπεται η ανάγκη για προσεκτική διαχείριση και προστασία.
