Kayseri'nin Yahyalı ilçesi Yenice Mahallesi'nde kadınlar, kış hazırlıkları kapsamında geleneksel imece geleneğini sürdürdü. Mahalle sakinlerinin birlikte yürüttüğü çalışmada pazardan temin edilen domatesler önce yıkanıp doğrandı, ardından büyük kazanlarda uzun süre pişirilerek salçaya dönüştürüldü. İş bölümüne dayalı çalışma, hem hazırlık sürecini hızlandırdı hem de dayanışmayı pekiştirdi.
İmece geleneği ve uygulama biçimi
Yenice Mahallesi'nde yürütülen hazırlıklar yalnızca salça ile sınırlı kalmıyor. Kadınlar, imece usulüyle farklı kışlık gıdaları birlikte hazırlıyor; bu çalışmalar sırasında aynı zamanda sohbet ediyor, aralarındaki komşuluk ilişkilerini tazeliyorlar. Çalışmanın temel aşamaları mahallinin uygulamasına göre şöyle gerçekleşti:
- Domateslerin yıkanması ve doğranması,
- Kazanlara alınarak harlı ateşte uzun süre kaynatılması,
- Pişen domateslerin salçaya dönüştürülmesi,
- Ara vermelerde ortak sofra etrafında sohbet ve kahvaltı yapılması.
«imece usulü»
Çalışmalar sırasında kadınlar iş bölümüne gidiyor; bazıları domatesleri temizleyip doğrarken bazıları kazanların başında pişirme ve karıştırma işini üstleniyor. Uzun süren pişirme ve yoğun emek gerektiren bu süreç, birlikte yapıldığında hem kolaylaşıyor hem de hazırlanan ürünlerin paylaşımıyla mahalle içi dayanışma görünür hale geliyor.
Kışlık ürün çeşitliliği ve geleneksel yöntemler
Yenice Mahallesi'nde hazırlanan ürünler yalnızca salçayla sınırlı değil. Mahalle sakinleri, geleneksel yöntemlerle çeşitli kışlık gıdaları ortaklaşa üretiyor. Bu ürünler hem evlerin kış stoklarını oluşturuyor hem de mahallenin el işi üretim geleneğinin devamını sağlıyor.
| Ürün | Hazırlama Yöntemi |
|---|---|
| Salça | Domateslerin yıkanıp doğranması, kazanlarda uzun süre kaynatılması |
| Kesme mantı | Toplu yapım ve paylaştırma |
| Erişte | Hamurun açılması ve kesilmesiyle el üretimi |
| Pilavlık bulgur, yufka, turşu | Geleneksel ev yapımı yöntemlerle hazırlama |
Bu ürünlerin hazırlanış biçimleri, uzun yıllardır süregelen uygulamalara dayanıyor. Mahalledeki yaşlı nesilden gençlere aktarılan bilgiler, üretim tekniklerinin kaybolmamasına katkı sunuyor. Yerel düzeydeki bu tür uygulamalar, toplumsal hafızanın ve kültürel pratiğin canlı kalmasını sağlıyor.
Salça pişirme sırasında kurulan ortak sofralar, katılımcıların sosyal ilişkilerini güçlendiriyor. Kadınlar hem iş paylaşımı yapıyor hem de günlük sorunlarını, haberleşmeyi ve deneyimlerini paylaşıyor. Bu tür buluşmalar, mahalle dayanışmasının somut çıktıları olarak değerlendiriliyor.
Yenice Mahallesi'ndeki imece uygulaması, yerel geleneğin korunması ve geleceğe aktarılması bakımından da önem taşıyor. Uzun süreli deneyime sahip kadınlar, pratik bilgilerini ve yöntemlerini genç kuşaklara göstererek aktarıyor; böylece hem üretim becerileri öğreniliyor hem de sosyal bağlar güçleniyor. Mahalle sakini kadınların ortak çabası, kış aylarında kullanılacak gıdaların temini kadar toplumsal bir dayanışma biçiminin sürdürülmesine de hizmet ediyor.
Yerel düzeyde düzenlenen bu tür etkinlikler, Yahyalı'da kırsal yaşam ve geleneksel üretim kültürünün görünürlüğünü artırırken, mahalle içindeki iş birliğinin korunmasına katkı sağlıyor.
