Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi'nden Medikal Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Nargız Majidova Altuntaş, kanserin tek bir nedene bağlanamayacağını belirterek, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının riski azaltmakla birlikte tamamen ortadan kaldırmadığını bildirdi. Uzman, hastalığın oluşumunda genetik yatkınlık, yaş, çevresel maruziyetler ve bazı enfeksiyonların da etkili olduğunu ifade etti.
Kanser çok faktörlü: Davranışlar önemli ama yeterli değil
Altuntaş, sigara ve alkol gibi alışkanlıkların birçok kanser türü için belirgin risk faktörleri olduğunu, obezite, hareketsizlik ve dengesiz beslenmenin de riski artırdığını söyledi. Bununla birlikte, yalnızca sağlıklı yaşamanın kişiyi kanserden koruyacağı kanaatinin yanlış olduğunu vurguladı. Uzmanın sözleri arasında özellikle şu uyarı öne çıktı:
«Sağlıklı yaşam alışkanlıkları riski azaltır ancak tamamen ortadan kaldırmaz.»
Bu tespit, önlenebilir davranışların önemini yok saymadan; aynı zamanda genetik ve yaşlanma gibi kontrol edilemeyen etkenlerin de hesaba katılması gerektiğini hatırlatıyor. Altuntaş, hastalar ve halk için gerçekçi beklentiler oluşturmanın önemine değindi.
Ne yapılmalı: Uygulanabilir öneriler
Uzmanın vurguladığı somut önlemler şu şekilde sıralanabilir:
- Sigarayı bırakmak: Akciğer başta olmak üzere birçok kanser türü için önlenebilir en güçlü risk azaltma adımı.
- Alkol tüketimini sınırlamak: Bazı kanser türleriyle ilişkili riskin azaltılmasına katkı sağlar.
- Sağlıklı vücut ağırlığını korumak: Obeziteyle bağlantılı bazı kanser risklerini azaltır.
- Düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenme: Genel ve kanserle mücadelede olumlu etkileri bulunur.
- Güneşten korunma ve enfeksiyon kontrolü: Deri kanseri ve enfeksiyonlara bağlı kanser riskini azaltmaya yardımcı olur.
Altuntaş, ayrıca aile öyküsünün önemine işaret ederek kalıtsal yatkınlığı olan kişilerin özellikle tarama ve genetik danışmanlık hizmetlerinden yararlanmaları gerektiğini belirtti.
| Kontrol edilebilir risk faktörleri | Etki |
|---|---|
| Sigarayı bırakmamak | Akciğer ve birçok kanser türünde belirgin artış |
| Alkol tüketimi | Bazı kanser türlerinin görülme olasılığını artırma |
| Obezite, hareketsizlik, sağlıksız beslenme | Çeşitli kanser risklerinin yükselmesi |
Toplumsal yaklaşım ve erken tanı
Uzman, kanserle mücadelede bireysel çabaların yanı sıra toplum sağlığı politikalarının da önemine değindi. Tarama programları, aşılar (örneğin HPV aşısı), kamu bilgilendirme kampanyaları ve risk altındaki grupların erişilebilir sağlık hizmetleriyle desteklenmesi gerektiğini söyledi. Erken tanının tedavi başarısını artırdığı ve mortaliteyi azalttığı bilimsel bir gerçek olarak öne çıkıyor.
Sonuç olarak, sağlıklı yaşam seçimleri kanser riskini anlamlı biçimde azaltır; ancak tek başına garantör değildir. Hem bireylerin davranış değişikliği yapması hem de sağlık sistemi düzeyinde koruyucu önlemlerin sürdürülmesi, kanser yükünü azaltma yolunda birlikte yürünmesi gereken iki temel ekseni oluşturuyor.
Okuyucuya öneri: Kendi sağlık geçmişinizi ve aile öykünüzü gözden geçirip, doktorunuza danışarak uygun tarama ve korunma adımlarını planlayın. Küçük, sürdürülebilir yaşam tarzı değişiklikleri uzun vadede fark yaratır.
