Sağlık Bakanlığı, ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenlerinin çalışma usul ve esaslarını belirleyen tebliğde değişiklik yaparak hastane öncesi acil tıbbi yardım ve bakım akış şemalarını yeniledi. Düzenleme Resmi Gazete'de yayımlandı ve uygulamada kullanılacak algoritmalar üç ana başlık altında toplandı.
Yeni yapı ve kapsam
Tebliğe göre akış şemaları "Yetişkin Algoritmaları", "Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları" ve "Çocuk Algoritmaları" olmak üzere üç ana bölümde düzenlendi. Bu ana bölümler kapsamında toplam 78 alt kategori yer alıyor; özellikli acil durumlara ilişkin müdahale yöntemleri ayrı başlıklar halinde aktarıldı.
| Ana Bölüm | Açıklama |
|---|---|
| Yetişkin Algoritmaları | Çeşitli acil tıbbi durumların hastane öncesi değerlendirme ve müdahale adımları |
| Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları | Doğum ve yenidoğan dönemi acil bakım uygulamaları |
| Çocuk Algoritmaları | Çocuk acillerine özgü değerlendirme ve müdahale yöntemleri |
Öne çıkan yenilikler
- "Saha Yönetimi" başlığı "Olay Yeri Yönetimi" olarak güncellendi; ekiplerin öncelikle Sağlık Komuta Kontrol Merkezi ile iletişim kurması, olay yeri bilgisini alarak koordineli yönetim sağlaması öngörüldü.
- Akut inme belirtilerinin hızlı tanınması amacıyla BEFAST tarama yöntemi algoritmalara dahil edildi.
- Ajite hasta kavramı kapsamında huzursuzluk, artmış hareketlilik, saldırganlık veya kaygı gibi durumlarda yaklaşım ve uygulanacak tıbbi yardım ayrıntılandırıldı.
- Diyabetik aciller, alerjik reaksiyonlar ile ısırma ve sokmalar (yılan, akrep, arı vb.) gibi özel durumlara yönelik müdahale adımları ayrı başlıklar halinde toplandı.
- Crush Sendromu gibi travmatik durumlar yeni akış şemalarında yer aldı; göçük altında uzun süre kalma, sıkışma veya basıya bağlı yaralanmalarda değerlendirme gerektiği vurgulandı.
- Start Triyaj yöntemi eklendi; afet veya toplu kazalarda çok sayıda yaralının hızlı sınıflandırılması hedefleniyor. Tebliğe göre acil sağlık ekiplerinden triyaja en yakın hastadan başlamaları ve her hasta için triyaj süresini bir dakikadan kısa tutmaları istendi.
Uygulama ve koordinasyon
Düzenleme, olay yerinde görev yapan ekiplerin koordinasyonunu güçlendirmeyi amaçlıyor. Buna göre ekipler, önce Sağlık Komuta Kontrol Merkezi ile irtibata geçerek olayın niteliğine ve hasta sayısına göre ek kaynak ve ekipman talep edebilecek. Bu değişiklik, özellikle çok sayıda yaralının bulunduğu trafik, iş kazası veya afet sahalarında müdahale etkinliğini artırmayı hedefliyor.
Yeni akış şemalarında yer verilen ayrıntılar, saha uygulamalarında görevli acil tıp personelinin karar verme süreçlerini standartlaştırmayı; farklı ekipler arasında uyumu sağlamayı ve hastaya zamanında, uygun müdahaleyi sunmayı amaçlıyor. Özellikle BEFAST gibi hızlı tarama yöntemlerinin ve triyaj kurallarının netleştirilmesi, zaman kritik durumlarda hasta sonuçlarını iyileştirmeye yönelik adımlar olarak öne çıkıyor.
Sağlık Bakanlığı'nın yayımladığı tebliğ, hastane öncesi acil sağlık hizmetleri pratiğinde değişiklik getiriyor; uygulama ayrıntıları ve ekiplerin eğitimi ile izleme mekanizmalarının nasıl işletileceği ise önümüzdeki dönemde izlenecek. Yeni düzenlemelerin sahada nasıl uygulandığı ve sağlık sonuçlarına etkisi, ilgili kurumlar ve sağlık çalışanlarının geri bildirimleriyle değerlendirilecek.
