Güneydoğu Anadolu’nun sınır kentleri arasında ticaretin yeniden canlandırılması tartışmaları Nusaybin üzerinden sürüyor. Diyarbakır Ticaret Odası (DTSO) Başkanı Mehmet Kaya, Türkiye’nin komşu ülkelerle ekonomik ilişkileri güçlendirmesi gerektiğini vurgulayarak, kapıların açık tutulmasının hem ekonomik kalkınma hem de bölgesel istikrar açısından önem taşıdığını söyledi.
Kapıların açılması ekonomik bağımlılığı etkiler
Kaya, gelişmiş ülkelerin öncelikle komşularıyla ticaret hacimlerini genişlettiğine dikkat çekti. Karşılıklı ticaretin ülkeler arasında ekonomik bağ yarattığını söyleyen Kaya, dönem dönem güvenlik kaygılarının ticaretin önüne geçirilmesinin Türkiye’ye ekonomik kayıp getirdiğini belirtti. Irak ile ticaret hacminin 2014 düzeyine henüz ulaşamadığını ve Türkiye’nin Irak’ın ithalatındaki sıralamasının gerilediğini ifade etti.
«Nusaybin Kapısı’nın açılması halinde bölgedeki ticaretin önemli ölçüde canlanacağını belirterek, lojistik maliyetlerinin ticaret açısından belirleyici hale geldiğini söyledi.»
Yerel lojistik ve pazar erişimi
Kaya, Habur üzerinden yürütülen ticaretin zorluklarına işaret ederken, Nusaybin-Kamışlı sınır kapısının 13 yılı aşkın süredir kapalı olduğunu hatırlattı. Kapının Mardin’e yakınlığı ve Diyarbakır ile çevre illerin Irak Kürdistan Bölgesi’ne olan coğrafi yakınlığı göz önüne alındığında, yeniden açılmasının lojistik masrafları azaltarak ihracatçı ve nakliyecilere doğrudan katkı sağlayacağı belirtiliyor.
- Kısa ulaşım mesafesi: Nusaybin’den Irak Kürdistan Bölgesi’ne yakınlık, taşıma süresini kısaltıyor.
- Lojistik maliyetleri: Kapıların açılmasıyla nakliye ve depolama maliyetlerinde düşüş bekleniyor.
- Alternatif pazarlar: Cilvegözü yoğunluğuna karşı bölgedeki iller daha yakın pazarlara erişim kazanabilir.
Riskler ve stratejik sonuçlar
Kaya, Türkiye’nin sınır kapılarını geç açması hâlinde bu pazarlarda kalıcı ticari ilişkilerin başka ülkelerce kurulabileceği uyarısında bulundu. Suriye ile ticaretin büyük bölümü Cilvegözü üzerinden yürütülürken, Diyarbakır, Mardin ve Şanlıurfa gibi illerin yakın pazarlara erişimi için Nusaybin, Ceylanpınar ve Mürşitpınar gibi kapıların devreye girmesinin önemine işaret etti. Bu kapıların açılması bölgesel rekabet açısından Türkiye’ye avantaj sağlayabileceği gibi, güvenlik ve diplomasi alanlarında da yeni düzenlemeler gerektirebilir.
| Madde | Durum |
|---|---|
| Nusaybin-Kamışlı sınır kapısı | 13 yılı aşkın süredir kapalı |
| Suriye ticaret güzergâhı | Cilvegözü öncelikli |
Yerel ekonomiye etkileri
Nusaybin ve çevresindeki ticaret-ekonomi aktörleri için kapının açılması birkaç açıdan belirleyici: Nakliye maliyetlerinin düşmesi, taşıyıcı-işletmecilerin faaliyet alanının genişlemesi ve özellikle tarım ile küçük sanayi ürünlerinin daha kısa süre ve daha düşük maliyetle pazara ulaşabilmesi. Bunun yanı sıra, sınır kapısının yeniden işletmeye alınmasının istihdam üzerinde olumlu etki yapması bekleniyor; ancak bu sonuç güvenlik, altyapı ve gümrük düzenlemelerinin koordinasyonuna bağlı.
Mevcut durumda bölgedeki işletmelerin bir kısmı daha uzak kapılara yönelirken, dış ticaret alanında boşluğu doldurabilecek yabancı aktörlerin de pazar ilişkileri kurabileceği uyarısı, yerel esnaf ve ticaret odaları için hareketlenme çağrısı niteliğinde. DTSO Başkanı’nın değerlendirmesi, yerel siyaset ve merkezi yönetim nezdinde karar alma süreçlerini etkileyebilecek bir konu olarak öne çıkıyor.
Bu süreçte Nusaybin'de yaşayan ve ticaretle uğraşan kesimler için öncelik, kapının açılması halinde uygulanacak gümrük prosedürleri, güvenlik tedbirleri ve lojistik altyapının iyileştirilmesi olacak. Kapının açılmasıyla sağlanacak ekonomik kazanımların sürdürülebilir olması, bu alanlarda koordineli adımlar atılmasına bağlı bulunuyor.
