Ekonomist ve eski Hazine Müsteşarı Mahfi Eğilmez, ekonomi yönetiminin piyasaya müdahale etmemesi hâlinde dolar kurunun gerçek düzeyini Big Mac Endeksi üzerinden hesapladı. Eğilmez’in analizine göre, mevcut piyasa kuru olan 47,50 TL seviyesinin, Türk Lirası’nın satın alma gücünü tam yansıtmadığı öne sürüldü; hesaplamalar müdahalesiz bir kurda doların yaklaşık 65 TL olabileceğini gösterdi.
Yöntem: Big Mac Endeksi ve satın alma gücü paritesi
Eğilmez, değerlendirmesinde The Economist tarafından uzun süredir izlenen ve farklı ülkelerde aynı ürünü karşılaştırarak fiyat farklılıklarını ölçen Big Mac Endeksini temel aldı. Analizde kullanılan ana veriler şunlar:
- Dünya ortalaması olarak alınan Big Mac fiyatı: 5 dolar (30 Temmuz 2026 verisi).
- Türkiye’deki Big Mac satış fiyatı: 325 TL.
- Piyasa kuru (Temmuz 2026 sonu): 47,50 TL.
Bu verilerle yapılan dönüşümde, Türkiye’de 325 TL’ye satılan bir Big Mac, mevcut piyasa kuru üzerinden 6,84 dolar ediyor; dünya ortalaması olan 5 dolar ile karşılaştırıldığında ürünün dolar bazında yaklaşık %37 daha pahalı olduğu sonucu ortaya çıkıyor. Eğilmez'in sonucuna göre, fiyat farkını ortadan kaldıracak kur düzeyi, doların yaklaşık 65 TL olmasıyla sağlanıyor.
«Dolar Kuru Gerçeği Ne Kadar Yansıtıyor?»
Analizin işaret ettiği ekonomik başlıklar
Eğilmez’in hesaplaması, döviz kurunun yalnızca arz ve talep dinamikleriyle belirlenmediğini; aynı zamanda risk primi, faiz farkları, sermaye hareketleri, beklentiler ve merkez bankası müdahaleleri gibi unsurların da etkili olduğunu hatırlatıyor. Bu çerçevede analiz şu temel noktalar üzerinde duruyor:
- Piyasa müdahaleleri kur seviyelerini doğrudan etkileyebilir; müdahalesiz bir senaryoda kur farklı bir düzeye yerleşebilir.
- Satın alma gücü paritesi (SGP) temelli karşılaştırmalar, kısa vadeli dalgalanmalardan ziyade reel fiyat düzeylerini kıyaslama imkânı verir.
- Big Mac Endeksi gibi basit göstergeler, geniş ekonomik eğilimlere ilişkin hızlı ve karşılaştırılabilir bir bakış sağlar, ancak tam kapsamlı makro analizlerin yerine geçmez.
Sonuç ve olası etkiler
Mahfi Eğilmez’in ortaya koyduğu sonuç, döviz kuru tartışmalarına somut bir açıdan katkı sunuyor: Müdahale olmaması durumunda kurun çok daha yüksek seviyelerde olabileceği iddiası, politika yapıcıların kısa vadeli müdahalelerinin maliyet ve fayda dengesini tekrar gündeme taşıyor. Bu tür hesaplamalar yatırımcı algısı, fiyatlama davranışları ve beklentiler üzerinde etki yapabilir; dolayısıyla ekonomi yönetiminin aldığı veya alacağı kararlar hem finansal piyasalarda hem de günlük fiyatlama dinamiklerinde önem taşıyor.
| Göstergeler | Değer |
|---|---|
| Dünya ort. Big Mac fiyatı | 5 USD |
| Türkiye Big Mac fiyatı | 325 TL |
| Piyasa kuru (Temmuz 2026 sonu) | 47,50 TL/USD |
| Türkiye Big Mac'in dolar karşılığı (mevcut kur) | 6,84 USD |
| Eşitleyici kur (hesaplanan) | ~65 TL/USD |
Analiz, döviz kuru düzeyi ve müdahalelerin reel ekonomi üzerindeki yansımaları hakkında somut bir referans sunuyor. Ancak Eğilmez’in yöntemi, SGP temelli bir kıyaslamaya dayandığı için, kısa vadeli sermaye akımları, politika faizleri veya jeopolitik gelişmeler gibi değişkenlerin anlık etkilerini tam olarak kapsamayabilir. Sonuç olarak, bu tür hesaplamalar politika tartışmalarında önemli bir veri noktası sağlarken, tek başına karar verme mekanizmalarının dayanağı olmamalıdır.
Mahfi Eğilmez’in değerlendirmesi, döviz kuru tartışmalarını yeniden alevlendirecek nitelikte; ekonomi yönetiminin müdahaleleri, piyasa algısı ve reel fiyatlama arasındaki etkileşimin gündemde kalması bekleniyor.
