Tarım maliyetleri yükseldi, semt pazarı fiyatları etkilendi
Kozan semt pazarında tezgâh sahipleri ve üreticiler, motorin fiyatındaki artışın ürün fiyatlarına doğrudan yansıdığını bildiriyor. Pazarcıların verdiği bilgiye göre mazotun litre fiyatı 90 lirayı aştı ve bu artış, hem üretim hem de nakliye maliyetlerini yükseltti. En belirgin değişimlerden biri patlıcan fiyatındaki yükseliş oldu; bir önceki satış fiyatı 30 lira olan patlıcanın kilogramı bugün 40 liraya çıkarıldı.
Pazarcıların ortak şikâyeti, mazot zamlarının zincirleme maliyet artışlarına yol açması: gübre ve ilaç giderleri, işçilik ve nakliye bedelleri yükseliyor. Bu gelişme, hem üreticinin kâr marjını düşürüyor hem de tüketicinin sepetine yansıyor.
- Mazot fiyatı: litre başına 90 TL'nin üzerinde
- Patlıcan: kg fiyatı 30 TL’den 40 TL’ye çıktı
- Depo doldurma maliyeti: bazı satıcılar için 3-4 bin TL
«Mazot zammı bizi her yönüyle etkiliyor. Kendimiz yetiştiriyoruz, emeğimizin karşılığını alamıyoruz. Günlük zam geliyor mazota, her gün zam»
Pazarcıların aktardığına göre, mazot maliyetinin yükselmesi sadece Kozan içindeki taşıma giderlerini artırmıyor; tedarik zincirindeki uzun mesafeli nakliyecilerin cep yakıcı yakıt faturaları da nihai fiyatlara ekleniyor. Bir pazarcı, İstanbul’a giden kamyon örneğini vererek nakliye giderlerinin yüksekliğini vurguladı: «adam İstanbul’a gidiyor, kamyonuyla 20-30 bin lira mazot yakıyor.»
Üretici gelirleri ve tüketici talebi baskı altında
Üreticiler, artan maliyetleri satış fiyatlarına yansıtmak zorunda kaldıklarını, ancak alım gücünün düştüğü bir piyasada fiyat artışının satışları olumsuz etkilediğini belirtiyor. Bir pazarcı, tüketicinin satın alma kabiliyetinin zayıfladığını söyleyerek, ellerinde kalan ürünlerin çürüme riskine dikkat çekti: «Millette alım gücü yok, mecburen biz de aşağı veriyoruz, elimizde kalmasın mal diye, çürümesin diye.»
Bu döngü, özellikle küçük aile işletmeleri ve kooperatif düzeyindeki üreticiler için daha sert bir darbe anlamına geliyor. Üretim maliyetleri artarken satış fiyatlarını sınırlı ölçüde yükseltebilme imkânı, gelirleri daraltıyor ve uzun vadede üretimde sürdürülebilirliğe dair soru işaretleri yaratıyor.
Yerel ekonomi ve tarım politikaları bağlamında etkiler
Kozan’ın tarımsal üretimi ve semt pazarı hareketliliği, bölge ekonomisi için önem taşıyor. Mazot gibi girdi fiyatlarındaki ani artışlar, tarımın rekabet gücünü azaltırken gıda fiyatlarındaki yükseliş tüketici enflasyonunu besliyor. Pazarcıların anlattıkları, nakliye, ilaç ve işçilik giderlerindeki artışların bütünü etkilediğini gösteriyor. Bu tablo, yerel yönetim ve ilgili kurumların üreticilere yönelik destek mekanizmalarını değerlendirmesini gerektirebilir.
| Kalem | Önce | Son durum |
|---|---|---|
| Patlıcan (kg) | 30 TL | 40 TL |
| Mazot (litre) | — | 90 TL üzeri |
| Depo doldurma | — | 3-4 bin TL (örnek) |
Kozanlı üreticiler ve esnaf, maliyet artışlarının süreklilik kazanması hâlinde ürün planlaması ve fiyat stratejilerinde daha köklü değişikliklere gitmek zorunda kalacaklarını ifade ediyor. Turizm sezonu ve yerel tüketim dönemlerinde fiyat dalgalanmalarının nasıl seyredeceği, önümüzdeki haftalarda pazarlardaki tezgâh hareketliliği ile daha net görünecek.
Yerel yönetimler ve tarım kuruluşlarının, üreticinin maliyet baskısını hafifletecek destek ve yönlendirme politikalarını gündeme alması, hem üretimin devamlılığı hem de tüketicinin erişilebilir fiyatlarla beslenmesi açısından önem taşıyor.
