Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen ve İstanbul'un tüm ilçelerini kapsayan "Yarısı Bizden" kampanyası ile kentsel dönüşümde hak sahiplerine yönelik kapsamlı mali destekler uygulamaya konuldu. Kampanya kapsamında konut sahiplerine öngörülen destekler, hibe, kredi ve tahliye/taşınma yardımı kombinasyonunu içeriyor ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle uygulama süresi 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatıldı.
Destek paketinin ana unsurları
Kampanya çerçevesinde riskli yapı ilan edilen bağımsız bölümlere yönelik destek modelinin temel bileşenleri şu şekilde sıralanıyor:
- Ev için: 875.000 lira hibe, 875.000 lira kredi ve 125.000 lira tahliye desteği — toplam 1.875.000 lira.
- Dükkan / iş yeri için: Birincil işletme hakkı olarak 437.500 lira hibe, 437.500 lira kredi ve 125.000 lira taşınma desteği. Diğer her bir dükkân için ayrıca 875.000 lira kredi imkânı sağlanıyor.
- Büyük, alan bazlı dönüşümlerde (site benzeri projeler): TOKİ veya Emlak Konut uygulayıcı rolünü üstleniyor; bu modelde her hak sahibi için 875.000 lira hibe ile 125.000 lira taşınma desteği veriliyor. Hibe, inşaat maliyetinden düşülüyor, kalan borç ise uzun vadeli ve uygun ödeme koşullarıyla taksitlendiriliyor.
Süre uzatması ve hak kapsamı
Resmî düzenleme ile getirilen değişiklik hak sahiplerinin lehine düzenleniyor: riskli yapı ilan sürecinin uzunluğu dikkate alınarak, 2025 ve 2026 yıllarında riskli yapı tespiti yapılan tüm bağımsız bölümlerin kampanyadan yararlanmasına imkân tanınıyor. Bu düzenleme, yıkım, ruhsat, kat irtifakı ve hak sahipliği tespit süreçlerinde yaşanabilecek zaman kayıplarından dolayı hak kaybı yaşanmasını önlemeyi amaçlıyor.
Finansman modeli ve uygulama
Kampanya, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinasyonunda yürütülüyor. Finansman kaynakları arasında Dünya Bankası desteği ile sağlanan krediler ve kamu kurumlarının (TOKİ, Emlak Konut) üstlenebileceği büyük ölçekli uygulama modelleri yer alıyor. Haber kaynakları ayrıca kredi desteklerinin bazı durumlarda 3 milyon liraya varan dönemsel imkanlarla genişleyebileceğini belirtiyor.
Beklenen sonuçlar ve dikkat edilmesi gerekenler
Uygulama, İstanbul ölçeğinde hızlı dönüşümü teşvik etmeyi, riskli yapıda yaşayanların konutlarını yenilemesini kolaylaştırmayı ve inşaat sektöründe canlanma sağlamayı hedefliyor. Ancak uygulamada öne çıkan başlıca konular şunlar olacak:
- Hak sahibi tespit ve belge süreçlerinin hızlandırılması; aksi takdirde avantajlardan yararlanma gecikebilir.
- Hibe tutarının inşaat maliyetinden düşülmesi uygulamasının hak sahibinin kalan borç yükünü nasıl etkilediği.
- Büyük ölçekli alan bazlı projelerde uygulayıcı kurum seçimi ve yüklenici ilişkisinin şeffaflığı.
Bu önlemler hayata geçirildiğinde kampanyanın hem konut güvenliğini artırma hem de istihdama pozitif katkı yapma potansiyeli bulunuyor. Ancak proje uygulamalarında koordine bir denetim ve şeffaf finansman akışının sağlanması kritik olacak.
| Hak türü | Hibe | Kredi | Tahliye / Taşınma | Toplam (konut) |
|---|---|---|---|---|
| Konut | 875.000 TL | 875.000 TL | 125.000 TL | 1.875.000 TL |
| Dükkan / İş yeri (ilk hak) | 437.500 TL | 437.500 TL | 125.000 TL | — |
Kentsel dönüşüm finansmanının kapsamının genişletilmesi, vatandaşların onarımdan yenilemeye geçişini kolaylaştırabilir. Ancak uygulamada hak sahibinin bilgilendirilmesi, süreçlerin hızlandırılması ve kredi şartlarının şeffaf biçimde açıklanması, programın etkinliğini belirleyecek ana unsurlar olarak öne çıkıyor.
