Projenin hedefi ve Gelibolu’ya yansımaları
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu ortaklığında yürütülen Derin Miras projesinde, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) önemli bir akademik paydaş olarak yer alıyor. Proje; Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’ndaki tarihe tanıklık eden gemi batıklarının korunmasını, sualtı ekosisteminin desteklenmesini ve bölgenin sürdürülebilir dalış turizmine kazandırılmasını amaçlıyor. Bu hedefler, Gelibolu’nun turizm profilini deniz-tabana taşıma yönünde somut adımlar olarak değerlendirilmekte.
Derin Miras kapsamında, Çanakkale Boğazı’nda yaklaşık 111 yıldır su altında bulunan batıkların korunmasına yönelik uygulamalara öncelik veriliyor. Uygulamada fiziksel müdahaleden kaçınılarak, özel çinko anotlar kullanılarak katodik koruma yöntemi ile korozyonun önlenmesi hedefleniyor. Bu yaklaşım, tarihi yapıların tahribata uğramadan korunmasını sağlayarak geleceğe aktarılmasını kolaylaştırıyor.
Akademik iş birliği ve saha çalışmaları
Projede ÇOMÜ dışında TÜBİTAK, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi de akademik paydaş olarak görev alıyor. Üniversitelerin bilimsel altyapısı ve uzmanlığı; batıkların korunması, sualtı ekosisteminin izlenmesi ve dalış turizmi planlaması alanlarında uygulamaya dönük çalışma yürütülmesine olanak tanıyor.
«Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) önemli bir akademik paydaş olarak yer alıyor.»
Bilimsel ekiplerin katkısıyla, katodik koruma yönteminin sahadaki uygulanabilirliği ve uzun dönem etkinliği test edilerek bir bilimsel altyapı oluşturuluyor. Bu altyapı, batıkların fiziksel müdahaleye maruz bırakılmadan korunmasını sağlayacak yöntemlerin standardize edilmesine yöneliktir.
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nın potansiyeli
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, Dünyanın ilk ve tek I. Dünya Savaşı temalı su altı parkı olma özelliği ile öne çıkıyor. Parktaki batıklar farklı derinliklerde konumlanıyor; dalışlara 7 metreden başlanabiliyor ve alan yılın 12 ayı dalış imkânı sunuyor. Bu özellikler, hem yerel dalış merkezleri hem de sertifikalı dalış turistleri için cazibe oluşturuyor. Parkta bulunan büyük batıklardan biri olan SS Carthage gibi örnekler, bölgenin çekiciliğini artıran unsurlar arasında sayılıyor.
- Koruma yöntemi: Katodik koruma (çinko anotlar)
- Batıkların denizde kalış süresi: Yaklaşık 111 yıl
- Dalış derinlikleri: 7 metre ve daha derin
- Dalış mevsimi: Yıl boyunca
Ekonomik ve yerel etkiler
Uzmanlar dalış turizminin ekonomik potansiyeline işaret ediyor. Gelibolu’da dalış turizminin gelişmesi, yerel işletmelere, konaklama ve rehberlik hizmetlerine doğrudan katkı sağlayabilir. Ayrıca korunmuş ve belgelenmiş sualtı mirası, bölgeye gelen ziyaretçi profiline kültürel bir derinlik katarak turizm çeşitliliğini artırabilir. Projenin uygulanması sırasında saha ekiplerinin, dalış merkezlerinin ve koruma uzmanlarının birlikte çalışması; yerel iş gücüne ve hizmet kapasitesine yönelik eğitim ve istihdam fırsatlarını da beraberinde getirebilir.
| Ortaklar | Rol/Alan |
|---|---|
| Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı | Proje yürütücülüğü |
| 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu | Ortak destek |
| ÇOMÜ, TÜBİTAK, KTÜ, Akdeniz Ü. | Akademik ve bilimsel destek |
Yerel yöneticiler ve akademisyenlerin önümüzdeki dönemde koruma uygulamalarının ayrıntılarını, izleme protokollerini ve dalış turizmini düzenleyecek yönetmelik taslaklarını kamuoyuyla paylaşması bekleniyor. Bu süreç, hem korumanın etkinliğini hem de Gelibolu’nun turizm stratejisinin sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyecek.
Sonuç olarak Derin Miras projesi, Gelibolu’nun deniz tabanındaki tarihî mirasını bilimsel yöntemlerle koruma altına almayı ve bölgenin dalış turizmi potansiyelini artırarak yerel ekonomi ile kültürel mirasın uyumlu şekilde gelişmesini amaçlıyor. Uygulamanın sahadaki başarısı, hem korumanın uzun vadeli sürdürülmesini hem de Gelibolu’nun turizm gelirlerinde istikrarlı artışı beraberinde getirebilir.
