DEVREK kökenli geleneksel el sanatı Devrek bastonu, Ankara Altınköy Açık Hava Müzesi’nde sergilenmeye başladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı olan baston ustası, 42 yıllık meslek birikimini müze ziyaretçileriyle paylaşıyor. Bu buluşma, hem yerel bir zanaatın görünürlüğünü artırıyor hem de bölgedeki zanaatkâr geleneğinin geleceğe taşınmasına katkı sunuyor.
Ustalığın ve ağacın rolü
Ustalığın merkezinde, Devrek bastonunu diğer bastonlardan ayıran iki unsur bulunuyor: ustanın tecrübesi ve kullanılan ham madde. Usta, 1984 sonrası çıraklık döneminden başlayarak üç ayrı ustanın yanında yetiştiğini ve daha sonra kendi atölyesini açtığını belirtti. Bugün yaptığı işi oğluna ve torunlarına aktarmaya çalıştığını söylüyor; böylece zanaatın kuşaktan kuşağa geçmesi hedefleniyor.
Haberde öne çıkan teknik unsur ise bastonun hammaddesi: kızılcık ağacı. Usta, kızılcık dalının esnekliği ve sağlamlığı sayesinde Devrek bastonunun uzun ömürlü olduğunu vurguluyor. Bu özellik, bastonun hem kullanım hem de aile yadigârı olarak kuşaktan kuşağa geçebilmesini sağlıyor.
«Devrek bastonu kızılcık ağacının dalından yapılır. Her ağaçtan baston yapılır ama Devrek bastonu yapılmaz. Devrek bastonu kızılcık ağacından yapıldığı için esnek ve sağlamdır.»
Üretim süreci ve yerel ekonomiye etkileri
Üretim sürecinin ayrıntıları, bastonun sadece bir el emeği ürünü olmadığını, aynı zamanda mevsimsel ve teknik bilgi gerektiren bir zanaat olduğunu gösteriyor. Orman köylülerinin kışın topladığı dallar, ustaların depolarında en az bir yıl bekletiliyor. Ardından, haftalık üretim planına göre kara fırın ya da ekmek fırınında kurutma işlemine tabi tutuluyor. Fırından çıkan dallar soğumaya bırakılıyor; sonraki aşamalarda biçimlendirme ve cilalama işlemleri uygulanıyor.
Bu süreç yerel ekonomiye doğrudan katkı sağlıyor: dalların toplanmasından kurutulmasına, atölye işçiliğinden satışa kadar birçok aşama bölge halkının katkısını içeriyor. Ayrıca ustanın açıklamalarına göre baston hediye etme geleneği, ürüne duygusal bir değer katıyor ve satış talebini canlı tutuyor.
- Ustalık süresi: 42 yıl
- Hammadde: Kızılcık ağacı dalları
- Sergi yeri: Altınköy Açık Hava Müzesi, Ankara
| Aşama | Özet |
|---|---|
| Toplama | Orman köylüleri tarafından kışın dallar toplanır |
| Bekletme | Ustalarda yaklaşık 1 yıl depolama |
| Fırınlama | Kara fırın veya ekmek fırınında kurutma |
| Soğutma ve işleme | Soğutma sonrası biçimlendirme ve bitirme |
Geleneksel sanatın görünürlüğü
Altınköy’ün ev sahipliği, Devrek bastonunu başkentte görünür kıldı; bu durum hem kültürel tanıtıma hem de ekonomik fırsatlara kapı aralıyor. Serginin ziyaretçileri, bastonun yapım aşamalarını izleyebiliyor, bilgi alabiliyor ve satın alma imkânı buluyor. Usta, Altındağ Belediye Başkanı Dr. Veysel Tiryaki’ye destekleri için teşekkür etti ve ziyaretçileri Altınköy’e davet etti.
Devrek’te nesilden nesile aktarılan böyle el sanatları, bölge kimliğinin taşıyıcısı. Bu tür etkinlikler, genç kuşakların mesleğe ilgi göstermesi ve yöresel üretimin devamı açısından önem taşıyor. Başkentte sergilenen örnekler, Devrek adını kültür haritasında canlı tutarken, bölgedeki zanaatkârların emeğini de görünür kılıyor.
Altınköy’deki sergi, sadece bir ürün tanıtımı değil; aynı zamanda bir zanaatın yaşatılması çabası. Devrek’ten çıkan bastonlar, kullananlara hem dayanıklılık hem de kültürel bir bağ sunuyor. Bu bağ, bir hediyeyle uzatılan iyi dilekler kadar basit, ama çok katmanlı bir anlam taşıyor.
