Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yürütülen Dijital Türk Lirası Projesi kapsamında düzenlenen ekosistem katılım çağrısında değerlendirmeler tamamlandı. İlk aşamada 85 projenin başvurusu alındı; yapılan incelemelerin ardından 23 projenin üçüncü aşamaya geçmesine karar verildi.
Başvurular ve aşama dağılımı
Merkez Bankası açıklamasına göre, 4 Eylül-15 Ekim 2025 dönemi arasında gerçekleştirilen çağrıya toplam 85 proje başvurusu yapıldı. Başvuruların sektör dağılımında bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşları öne çıktı:
- 16 başvuru bankalardan
- 25 başvuru ödeme ve elektronik para kuruluşlarından
Değerlendirme sürecinde 51 proje ikinci aşamaya yükseldi. İkinci aşama incelemelerinin tamamlanması sonucunda TCMB, 12 banka ve 6 ödeme ve elektronik para kuruluşuna ait toplam 23 projenin üçüncü aşamaya alınmasına karar verdi. Ayrıca 6 proje, ilerleyen dönemlerde üçüncü aşamaya dahil edilmek üzere beklemeye alındı.
| Aşama | Proje Sayısı (başvurular) |
|---|---|
| Toplam başvuru | 85 |
| İkinci aşamaya geçen | 51 |
| Üçüncü aşamaya alınan | 23 |
| Beklemede | 6 |
Proje odakları ve yöntem
TCMB, üçüncü aşamaya geçen projelerin beş ana alanda yoğunlaştığını belirtti. Projelerin kategori dağılımı şu şekilde:
- Jetonlaştırma: 15 proje
- Programlanabilir ödemeler: 17 proje
- Kullanıcı egemen kimlik: 7 proje
- Mevcut sistemlerle birlikte çalışabilirlik: 15 proje
- Makineler arası ödemeler: 1 proje
Merkez Bankası, projelerin birden fazla kategoriyle ilişkilendirilebildiğini ve üçüncü aşamada geliştirme faaliyetleriyle deney alanı (sandbox) testlerinin gerçekleştirileceğini duyurdu. Bu aşamada hem teknik prototip geliştirme hem de uygulama senaryolarının reel koşullarda sınanması amaçlanıyor.
Olası sonuçlar ve kamuyla iş birliği
TCMB, dijital Türk lirası projesiyle kamu-özel sektör iş birliğini güçlendirme hedefini yineledi. Üçüncü aşamaya alınan projeler, ödeme altyapılarının modernizasyonu, elektronik para ürünlerinin genişletilmesi ve yeni ödeme senaryolarının test edilmesi açısından önem taşıyor. Özellikle programlanabilir ödemeler ve mevcut sistemlerle birlikte çalışabilirlik konuları, finansal sistemde operasyonel dönüşüme yol açabilecek uygulama alanları sunuyor.
Geliştirilecek çözümler; perakende ödemeler, işyerleri arası otomatik ödemeler, dijital kimlik ile doğrulama süreçleri ve varlıkların dijitalleştirilmesi (tokenizasyon) gibi alanlarda etkili olabilir. Üçüncü aşamanın ardından yapılacak test sonuçları, projenin geniş ölçekte uygulanabilirliği ve regülasyon gereklilikleri konusunda belirleyici olacak.
TCMB, açıklamasında dijital Türk lirası ve finansal teknolojiler alanındaki çalışmalara devam edeceğini; kamu-özel sektör iş birliğini sürdürerek ekosistemi güçlendirmeyi hedeflediğini bildirdi. Üçüncü aşamada elde edilecek bulgular, hem teknik altyapı hem de düzenleyici çerçeve açısından sonraki adımların şekillenmesinde rol oynayacak.
