2017'de başlatılan Sıfır Atık Hareketi, dokuzuncu yılına girerken Türkiye'nin iklim diplomasisi içinde merkezi bir rolle öne çıktı. Proje, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Emine Erdoğan'ın himayesinde hayata geçirilmişti ve bu yıl hareketin teması "0'dan COP31'e Dünya için Hep Birlikte" olarak belirlendi.
Hareketin yükselen uluslararası yeri
Çevre Bakanlığı, Sıfır Atık uygulamalarının COP31 Eylem Gündemi'nde on öncelikli tema arasında yer aldığını açıkladı. Bakanlık, hareketin geri dönüşüm ve döngüsel ekonomi modelleriyle örnek teşkil ederek 2035 küresel uygulama hedefleri içinde konumlandırıldığını belirtiyor. COP31’in hedefleri arasında yer alan "Sıfır Atık ve metan azaltımı" başlığı, dünya genelinde atık üretimindeki artışın 2035’e kadar yarı yarıya azaltılmasını amaçlıyor.
“9 yıl önce atılan adım bugün dünyaya yön veriyor!... Ortak evimiz için, ortak geleceğimiz için, dünya için 0’dan COP31’e”
Bu değerlendirme, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı tarafından sosyal medya üzerinden de vurgulandı. Bakanlık mesajında, hareketin 2017’den bu yana kaynak kullanımına bakışı değiştiren bir dönüşüm başlattığı ifade edildi.
Adım adım Sıfır Atık — kronoloji ve uluslararası bağlam
Sıfır Atık Hareketi, Türkiye içinde yaygınlaşmasının yanı sıra Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde de tanınma aşaması kaydetti. Hareketle ilgili önemli dönüm noktaları şu şekilde özetlenebilir:
- 27 Eylül 2017 — Sıfır Atık Hareketi Emine Erdoğan'ın himayesinde başlatıldı.
- 14 Aralık 2022 — BM Genel Kurulu'nda girişimlere ilişkin sunumlar yapıldı ve 30 Mart, "Uluslararası Sıfır Atık Günü" olarak kabul edildi.
- 2026 — Türkiye'nin COP31 başkanlığı döneminde Sıfır Atık uygulamaları, konferansın eylem gündemi içinde yer aldı.
| Yıl | Gelişme |
|---|---|
| 2017 | Hareketin başlatılması |
| 2022 | BM'de uluslararası tanınırlık, Uluslararası Sıfır Atık Günü ilanı |
| 2026 | COP31 gündeminde Sıfır Atık teması |
BM Genel Kurulu yöntemleri çerçevesinde hareketin küresel platforma taşınması, uluslararası iş birliklerinin ve ortak taahhütlerin artmasına zemin hazırladı. Türk yetkililer, Sıfır Atık uygulamalarının sadece atık yönetimi değil, aynı zamanda iklim politikaları ve metan emisyonlarının azaltılmasına yönelik somut katkılar sunacağını belirtiyor.
Uygulama, hedefler ve beklenen sonuçlar
Bakanlığın paylaşımlarına göre Sıfır Atık yaklaşımı; atığın kaynağında azaltılması, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılmasını kapsıyor. COP31 çerçevesinde bu uygulamaların küresel ölçekte benimsenmesi hâlinde özellikle metan salımlarında ve atık kaynaklı sera gazı artışında önemli düşüşler hedefleniyor. Hedefler arasında şu ana başlıklar öne çıkıyor:
- Atık üretiminin azaltılması ve döngüsel ekonomi uygulamalarının yaygınlaştırılması
- Metan emisyonlarının sınırlanması ve azaltılması çabalarının güçlendirilmesi
- Ülkeler arası teknik ve finansal iş birliğinin teşvik edilmesi
Uzmanlar ve politika yapıcılar, Sıfır Atık modelinin etkili şekilde uygulanmasının hem çevresel hem de ekonomik faydaları olacağını, ancak bunun ulusal düzenlemeler, altyapı yatırımları ve davranış değişikliğiyle desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.
Sıfır Atık Hareketi, Türkiye'nin iklim politikalarıyla ilişkilendirilen somut bir uygulama örneği sunuyor. COP31 döneminde bu modelin uluslararası platformlarda nasıl yaygınlaştırılacağı, finansman mekanizmalarının nasıl oluşturulacağı ve 2035 hedeflerine ulaşılmasında hangi araçların kullanılacağı önümüzdeki dönemde izlenecek ana başlıklar arasında yer alacak.
Türkiye'nin hem iç uygulamalarda elde edeceği sonuçlar hem de COP31 aracılığıyla küresel düzeyde sağlayacağı liderlik, Sıfır Atık yaklaşımının gelecekteki etkisini belirleyecek temel unsurlar olacak.
