Hendek'te ithal üründen yerli ihracata dönüşüm
Sakarya'nın Hendek ilçesinde, Doğu Marmara Kalkınma Ajansı desteğiyle kurulan Tarımsal Ürünler Mükemmeliyet Merkezi, daha önce yurt dışından sağlanan orkide fidelerini doku kültürü yöntemiyle yerli üretime dönüştürdü. Tesisteki üretim, Hollanda üzerinden dünya pazarına ulaştırılıyor. Kurumun uyguladığı model hem ithal ikamesi hem de bölgesel istihdama katkı sağlıyor.
Üretim ölçeği ve iş gücü profili
Tesis, 3 bin metrekare kapalı alanda faaliyet gösteriyor ve laboratuvar koşullarında yürütülen çalışmalarda yaklaşık 67 farklı orkide çeşidi üzerinde üretim gerçekleştiriliyor. Kurum yöneticilerinin verdiği bilgiye göre, yıllık üretim kapasitesi 13 milyona yakın fide düzeyinde bulunuyor. Tesiste görev yapan yaklaşık 100 kişilik ekip içinde kadın çalışanların oranı ise yüzde 97 seviyesinde.
- Alan: 3 bin m² kapalı üretim alanı
- Çeşit: Yaklaşık 67 orkide çeşidi
- Yıllık kapasite: Yaklaşık 13 milyon fide
- Personel: Yaklaşık 100 kişi; %97 kadın
- İhracat kanalı: Hollanda aracılığıyla küresel pazar
Üretim süreci: Doku kültürü
Üretim Müdürü Şüheda Türk'ün açıklamalarına göre süreç, sağlıklı ana materyalin in vitro izolasyonu ile başlıyor. Bu materyal steril koşullarda çoğaltılmaya uygun stok haline getiriliyor ve küçük kapalı ünitelerde bitkinin ihtiyacı olan mikro besin unsurları sağlanarak fideler elde ediliyor. Müdürün anlatımına göre bu aşamalar laboratuvar standardında, hassas ve kontrol altında yürütülüyor.
«Doku kültürü ilk önce sağlıklı bir ana ürünün in vitro olarak üretilmesi ile başlar. Sağlıklı bir ürünü alıyoruz, izolasyonunu gerçekleştiriyoruz, tamamen steril ettikten sonra bu ürünü logaritmik olarak hızlıca üretebileceğimiz şekilde stok bir materyale dönüştürüyoruz.»
Bölgesel katkı ve gelecek potansiyeli
Doğu Marmara Kalkınma Ajansı Genel Sekreteri Mustafa Çöpoğlu'nun paylaştığı bilgilerde merkezin potansiyeline dair beklentiler de yer aldı. Çöpoğlu, merkezin daha geniş bir üretim kapasitesine ulaşma imkânı olduğunu vurgulayarak, bu tür merkezlerin ihracat, kadın istihdamı, AR-GE ve yenilikçi üretim gibi unsurlarla bölgesel kalkınmaya katkı sağlayacağını belirtti. Kaynaklarda yer alan ifadeye göre merkezin teknik kapasite sınırları genişletildiğinde çok daha yüksek üretim rakamlarına ulaşılması mümkün görülüyor.
| Öğe | Veri |
|---|---|
| Kapalı alan | 3.000 m² |
| Çeşit sayısı | ~67 |
| Yıllık kapasite | ~13 milyon fide |
| Personel | ~100 kişi (%97 kadın) |
Yerel ekonomi ve istihdam açısından değerlendirme
Hendek'teki üretim tesisi, doğrudan istihdam oluşturmasının yanı sıra bölgesel tarım ve çiçekçilik tedarik zincirinde de etkili olabilecek bir model sunuyor. İthalata bağımlı olan hassas fide arzının yerli üretimle karşılanması, uzun vadede maliyet ve tedarik güvenliği açısından avantaj sağlayabilir. Ayrıca tesisin kadın ağırlıklı istihdam yapısı, yerel iş gücü piyasasında kadınların ekonomik hayata katılımını artırma yönünde somut bir örnek teşkil ediyor.
Hendek'te faaliyet gösteren merkez, mevcut kapasitesiyle Hollanda üzerinden küresel pazara fide göndermeyi sürdürüyor; gelecekte kapasite artışı ve ürün çeşitliliğinin geliştirilmesiyle bölge ekonomisine daha geniş katkılar bekleniyor.
