Arıburnu Anıtı tarihî biçimiyle Gelibolu Anafartalar Sahil Yolu’nda tekrar yerini aldı
Çanakkale Savaşları’nın dönüm noktalarından Anafartalar Zaferi’nin 111. yıl dönümü vesilesiyle Tarihi Gelibolu Yarımadası’nda düzenlenen törenle, Arıburnu Zafer Anıtı resmen ziyarete açıldı. Rekonstrüksiyon projesi, Çanakkale Valiliği koordinasyonunda, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından yürütüldü; çalışmalara 2. Kolordu Komutanlığı ve Eceabat Kaymakamlığı destek verdi.
Anıt, Anafartalar Sahil Yolu üzerinde yer alıyor. 1915’te Mehmetçik tarafından mermi kovanları ve sınırlı malzemeler kullanılarak inşa edilen yapı, işgal döneminde yıkıldı ve uzun süre sadece arşiv belgeleri ve yazılı kaynaklarda varlığını korudu.
Yangın sonrası saha çalışmalarıyla anıtın yeri belirlendi
Kaynaklarda adı geçen ve özgün hâliyle korunamayan anıtın tam yeri, 15 Ağustos 2024 tarihinde bölgedeki orman yangını sonrasında yapılan saha araştırmaları ve hava fotoğraflarının incelenmesiyle tespit edildi. Bu tespitler doğrultusunda Çanakkale Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylanan koruma projeleri çerçevesinde rekonstrüksiyon çalışmaları başlatıldı ve kısa süre içinde tamamlandı.
- Orijinal yapım: 1915, Mehmetçik tarafından kovan ve sınırlı imkânlarla inşa edildi.
- Yıkılma: İşgal döneminde anıt yok edildi.
- Tespit: 15 Ağustos 2024 yangını sonrası saha çalışmalarında yer belirlendi.
- Yeniden ihya: Koruma projelerine uygun rekonstrüksiyon tamamlandı ve 111. yıldönümünde açıldı.
«Bu anıtın ihya edilmesi bize çok önemli bir hususu, egemenliği gösteriyor. Eğer egemenliğiniz yoksa işgal kuvvetleri tarihinize ait hatıraları yok ederler. Bu yüzden egemenliğimize ve hürriyetimize sıkı sıkıya sarılmamız gerekmektedir.»
Çanakkale Valisi Ömer Toraman törende yaptığı konuşmada alanın dünya tarihinin en korunan bölgelerinden biri olduğuna dikkat çekerek ihyanın bir sorumluluk olduğunu vurguladı. Vali Toraman, iki yıl önce yaşanan yangın sonrası tarihçilerin anıtın yerini tespit etmesinin bu çalışmanın önünü açtığını belirtti.
Yerel ve tarihî boyut: Gelibolu için somut kazanımlar
Arıburnu Zafer Anıtı’nın yeniden inşa edilmesi, Gelibolu Yarımadası’ndaki tarihî dokunun korunması açısından somut bir örnek teşkil ediyor. Bölge, her yıl yerli ve yabancı ziyaretçilerin akınına uğruyor; anıtın özgün biçimine uygun olarak ihya edilmesi, belgeleme ve rehberlik çalışmalarıyla birleştiğinde ziyaretçi deneyimini güçlendirebilir. Ayrıca anıtın yeniden açılması, yerel turizm aktörleri, rehberler ve kültürel miras uzmanları için yeni bir odak noktası oluşturuyor.
| Yıl | Olay |
|---|---|
| 1915 | Anıtın Mehmetçik tarafından kovanlarla inşası |
| İşgal dönemi | Anıtın yıkılması |
| 15 Ağustos 2024 | Yangın sonrası saha araştırmalarıyla yer belirlenmesi |
| 2026 (111. yıl) | Rekonstrüksiyon tamamlandı; açılış töreni |
Rekonstrüksiyonun saha çalışmaları ve hava fotoğrafları baz alınarak yapıldığı, anıtın tarihsel verilere tam uyumlulukla özgün hâline kavuşturulduğu yetkililerce belirtildi. Çalışmanın yürütücüsü olan Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile koordinasyonu sağlayan Çanakkale Valiliği’nin süreç boyunca koruma ilkelerine bağlı kaldığı mesajı verildi.
Gelibolu için bu tür restorasyonlar, hem anıtsal hafızayı canlı tutuyor hem de bölgedeki kültürel miras yönetiminin nasıl işlediğine dair bir örnek sunuyor. Yerel halk ve ziyaretçiler, yeni açılan anıt alanını gezip gördükçe, bölgedeki diğer koruma ve tanıtım projelerinin de nasıl kurgulanacağına dair talepler ve beklentiler şekillenecek.
Arıburnu Zafer Anıtı’nın açılışı, Gelibolu’daki tarihî alanların korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması bakımından önemli bir adım olarak kayda geçti.
