Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Yazma Eserler Kurumu (TÜYEK) tarafından yürütülen çalışmayla, Taşlıçalı Hüseyin Paşa Camii'ne vakfedilmiş ve 14. yüzyıla tarihlenen mushafın tıpkıbasımı tamamlandı. İlk nüsha, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a takdim edildi; eser önümüzdeki günlerde Karadağ'a ulaştırılacak.
Restorasyon, dijitalleştirme ve basım süreci
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Karadağ İslam Birliği'nin talebi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yönlendirmesi doğrultusunda çalışmanın gerçekleştirildiğini bildirdi. Bakan Ersoy, eserin tıpkıbasımının tamamlandığını belirterek restorasyon sürecine ilişkin bilgi verdi.
"Karadağ İslam Birliği'nin talebi ve Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatları doğrultusunda, tarihî Taşlıçalı Hüseyin Paşa Camii Mushaf-ı Şerifi'nin tıpkıbasımını tamamladık."
TÜYEK kaynaklarına göre eser, Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı tarafından dijitalleştirildi ve baskıya hazır hale getirildi. Tıpkıbasım çalışması TÜYEK koordinasyonunda, İstanbul Valiliği tarafından gerçekleştirildi.
Tarihsel önem ve korunma hikâyesi
Uzmanlar tarafından 14. yüzyıla ait bir Memluk mushafı olarak tanımlanan eser, 16. yüzyılın ikinci yarısında Taşlıçalı Hüseyin Paşa'nın adıyla anılan camiye vakfedildi. Balkanlar üzerine çalışmalarıyla bilinen uzman Machiel Kiel, mushafı İslam hat sanatı ve kitap yazımının Balkanlar'daki en güzel örneklerinden biri olarak nitelendirmişti. Kaynaklar, eserin savaşlara, baskılara ve göçlere rağmen Karadağlı Müslümanlar tarafından nesilden nesile aktarılmak suretiyle günümüze ulaştığını aktarıyor.
Restorasyon ve tıpkıbasım çalışmaları kapsamında gerçekleştirilen başlıca adımlar şöyle sıralanıyor:
- Uzman denetiminde konservasyon ve restorasyon
- Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı tarafından dijitalleştirme
- TÜYEK koordinasyonunda tıpkıbasım ve baskı hazırlıkları
- İlk nüshanın Cumhurbaşkanı Erdoğan'a takdimi ve Karadağ'a gönderilme hazırlıkları
| Kurum | Rol |
|---|---|
| Kültür ve Turizm Bakanlığı | Çalışmayı koordine eden bakanlık; süreci duyurdu |
| TÜYEK (Yazma Eserler Kurumu) | Restorasyon, dijitalleştirme ve tıpkıbasım süreçlerini yöneten kurum |
| İstanbul Valiliği | Tıpkıbasımın gerçekleştirilmesinde görevli idari birim |
| YTB | İlk nüshanın Karadağ’a ulaştırılmasında görev alacak |
Siyasi ve kültürel yansımalar
İlk nüshanın Cumhurbaşkanına takdim edilmesi ve eserlerin Karadağ’a gönderilme planı, hem kültürel mirasın korunması hem de Türkiye ile Karadağ arasındaki kültürel diplomasi açısından dikkat çekiyor. Kaynaklar, tıpkıbasımın Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB) aracılığıyla Karadağ İslam Birliği organizasyonuyla ulaştırılacağını belirtiyor.
Bakan Ersoy, çalışmada emeği geçenlere teşekkür ederek ismen TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı İlim Heyeti Başkanı Mehmet Emin Maşalı, İlim Heyeti üyeleri hattat Mehmet Özçay ve Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Osman Şahin'e şükranlarını sundu.
Kültürel mirasın korunmasına ilişkin bu tür tıpkıbasım ve iade çalışmaları, hem akademik çevrelerde hem de ilgili sivil toplum kuruluşlarında uzun süredir takip edilen bir alan. Bu proje, Balkan coğrafyasındaki tarihî eserlerin korunması ve paylaşılması yönünde somut bir adım olarak kayda geçti.
Çalışmanın Karadağ’a ulaşmasının ardından, mushafın orijinal nüshası ve tıpkıbasımı üzerinden yapılacak sergileme, erişim ve eğitim faaliyetleri takip edilecek.
